|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’nin bazı bina işlerinin ihale süreçlerinde uygulama projesi yerine birim fiyat sözleşmesi ile hareket ettiğini ortaya koymaktadır. Kamu İhale Kanunu’nun 4. maddesi, kesin projenin onaylanmış ön projeye dayandığını ve uygulama projesinin ise bu kesin proje üzerinden detaylandırıldığını belirtmektedir. Ayrıca, 62. maddeye göre, yapım işlerinin ihale edilmeden önce arsa temini, mülkiyet ve imar işlemlerinin tamamlanmış olması gerektiği vurgulanmaktadır. Uygulama projeleri üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif alınarak ihale yapılması esas olmakla birlikte, doğal afetler gibi özel durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihale yapılabilmektedir.
Buna rağmen, bina işlerinin uygulama projeleri üzerinden ihale edilmesi gerektiği ve anahtar teslimi götürü bedel teklifinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, ihale öncesinde belirlenen teknik şartların ve projelerin değişme olasılığının düşük olmasından kaynaklanmaktadır. Örneğin, Bursa’da gerçekleştirilen çeşitli bina yapım işlerinin birim fiyat teklifi ile ihale edildiği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleri ve düzenleyici kararlar ışığında, itirazlara neden olabilecek bir risk taşımaktadır. Dolayısıyla, bina işlerinin uygulama projeleri hazırlanarak anahtar teslimi götürü bedel teklifleri ile ihale edilmesi gerekliliği önem arz etmektedir. |
BULGU: Uygulama Projesi Hazırlanarak Anahtar Teslimi Götürü Bedel Sözleşme ile Yaptırılması Gereken Bazı Bina İşlerinin Birim Fiyat Sözleşme ile Yaptırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle uygulama projesi üzerinden ihale edilmesi gereken bina işlerinin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; kesin projenin; belli bir yapının onaylanmış ön projesine göre; mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği projeyi; uygulama projesinin ise belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İdarece uyulması gereken kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir.” hükmü yer almaktadır.
Mevzuat hükümlerinden; yapım işlerinde yapının her türlü ayrıntısının belirlendiği uygulama projeleri üzerinden ihaleye çıkılmasının esas olduğu, Kanun’un 62’nci maddesinde açıklanan bazı durumlarda ise ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği ancak doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan durum hariç olmak üzere bina işlerinin uygulama projesi üzerinden ihaleye çıkılması gerektiği, uygulama projesi bulunan yapım işlerinde de anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
Bina işlerinin anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihalesinin zorunlu tutulması, ihale öncesinde ortaya konulan teknik şartların ve uygulama projesinin değişikliğe uğraması ihtimalinin çok düşük olmasından kaynaklanmaktadır. Bina işlerinde, işin her türlü ayrıntısının şüpheye mahal bırakmayacak netlikte olmasını sağlamak için uygulama projesi hazırlanmalıdır.
Belediye tarafından bina yapım işi kapsamında gerçekleştirilen; 2023/1572998 İKN’li Bursa Atatürk Kapalı Spor Salonu Yapım İşi, 2023/1160746 İKN’li Bursa Çekirge Teras Sosyal ve Kültürel Tesis Binası Yapım İşi, 2023/0097274 İKN’li Yunuseli Ana Kucağı ve Badem Binası Yapım İşi, 2023/0930576 İKN’li Gemlik Kumsaz Spor Salonu Yapım İşi, 2023/218162 İKN’li Kestel Busmek ve Anakucağı Binası Yapım İşi, 2022/1284054 İKN’li Kestel Gözede Hizmet Binası Yapım İşi, 2022/890575 İKN’li Orhaneli, Büyükorhan İtfaiye Binaları Yapım İşi ve 2022/548001 İKN’li Büyükorhan Düğün Salonu Yapım İşi’nin ön veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklifi alınmak suretiyle ihale edildiği ve birim fiyat sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir.
Kanun ve düzenleyici kurul kararları dikkate alınarak itirazlar üzerine ihalenin iptaline yol açması muhtemel olan bu hususa dikkat edilmesi ve bina işlerinin uygulama projesi hazırlanmak suretiyle anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilmesi gerekmektedir.