|
ÖZET: Uygulanan hacizlerin mevzuatta öngörülen şartlar oluşmadan kaldırılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İl Belediyesi, vadesi geçmiş borcu olan bir şirketin hacizlerini, ödemeler tamamlanmadan kaldırmıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 54. maddesi, amme alacaklarının tahsilini düzenlerken, 64. madde haciz işlemlerinin nasıl yapılacağını belirtmektedir. Ayrıca, 21.03.2018 tarihinde eklenen 74/A maddesi, haczin kaldırılabileceği durumları tanımlamaktadır; bu şartlar dışında hacizlerin kaldırılması mümkün değildir.
Örnek olayda, 2004-2010 yılları arasında 62.916 TL borcu bulunan bir şirketin haciz varakası 16.07.2010 tarihinde düzenlenmiştir. Şirket, 04.04.2011 tarihinde borç yapılandırması için başvurmuş ve herhangi bir ödeme yapılmadan haciz kaldırılmıştır. 2011 yılında yapılan yazışmalarla şirketin tüm hacizleri kaldırılmıştır. Ancak, yapılandırılan borcun bir kısmı ödenmemiştir ve şirketin İdareye 361.341 TL borcu bulunmaktadır. Kamu İdaresi, geçmişteki yanlış uygulamaların farkında olduklarını ve haciz işlemlerinin yalnızca yasal şartlar sağlandığında kaldırılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, alacakların korunması amacıyla hacizlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartlar oluşmadan kaldırılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Uygulanan Haczin İlgili Mevzuatla Öngörülen Şartlar Oluşmadan Kaldırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdareye vadesi geçmiş borcu bulunan şirket için uygulanan hacizlerin ödeme tamamlanmadan kaldırıldığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 54’üncü maddesinde;
Ödeme müddeti içinde ödenmiyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. Cebren tahsil aşağıdaki şekillerden herhangi birinin tatbikı suretiyle yapılır:
(■■■)
2. Amme borçlusunun borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi,
(■■■)
hükmü bulunmaktadır. Kanun’un 64’üncü maddesinde haciz muamelelerinin, tahsil dairelerince düzenlenen ve alacaklı amme idaresinin, mahalli en büyük memuru veya tevkil edeceği memur tarafından tasdik edilen haciz varakalarına dayanılarak yapılacağı belirtilmiştir.
Aynı Kanun’a 21.03.2018 tarihinde eklenen “Bazı hallerde haczin kaldırılması” başlıklı 74/A maddesinde haczin kaldırılabileceği haller düzenlenmiş olup madde hükmünde yer alan şartlar dışında tatbik olunan hacizlerin kaldırılması mümkün değildir.
6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 20’nci maddesinde ise “Bu Kanuna göre ödenecek alacaklarla ilgili olarak, tatbik edilen hacizler yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminatlar iade edilir.” hükmü amirdir.
İdarenin cebri icra süreçlerine ilişkin örnekleme suretiyle yapılan incelemede, bir şirketin 2004-2010 yılları arasındaki 62.916 TL borcu için 16.07.2010 tarihinde haciz varakası düzenlendiği, 02.08.2010 tarihinde bankalara, Tapu Sicil Müdürlüğü’ne ve İl Emniyet Müdürlüğüne yazılan yazıyla şirketin haciz varakasında gösterilen borç tutarı kadar para, taşınır ve taşınmazlarına haciz uygulanması ve ayrıca araçların trafikten men (yakalamalı haciz) edilmesi bildirilmiştir. Bunun üzerine, 25.11.2010 tarihinde İl Emniyet Müdürlüğü’nden gelen yazıda şirkete ait bir aracın yakalandığı ve yed-i emin otoparkına çekildiği İdareye bildirilmiştir. Şirket 04.04.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanun uyarınca borç yapılandırması için İdareye başvurmuş ve bunun üzerine aynı gün henüz hiçbir ödeme yapılmadan araç üzerindeki yakalama kararı (haciz şerhi devam etmek üzere) kaldırılmıştır. 13.05.2011 tarihinde bankalara, 05.08.2011 tarihinde ise İl Emniyet Müdürlüğü’ne yazı yazılarak Şirket adına uygulanan tüm hacizlerin kaldırılması bildirilmiştir. Yapılandırmanın ilk taksiti 24.06.2011 tarihinde ödemiş olup şirket yapılandırdığı borçların 34.077 TL’sini de ödememiştir. Sonuç olarak, tatbik edilen hacizlerin yapılan ödemeler nispetinde kaldırılması gerekirken uygulama bu şekilde yapılmamış, ödeme tamamlanmadan hacizler kaldırılmıştır. 2024 yılı itibarıyla ise bahsi geçen şirket tasfiye halinde bulunmakta ve şirketin İdareye ödenmemiş 361.341 TL borcu bulunmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, geçmiş döneme ait söz konusu işlemin yanlış uygulama sonucu meydana geldiği ve haciz işlemlerinin ancak ilgili yasal şartlar tam olarak sağlandığında kaldırılacağı hususunun bundan sonraki tüm işlemlerde titizlikle dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, İdare alacaklarının korunmasını teminen tatbik edilen hacizlerin ilgili mevzuatında belirtilen şartlar oluşmadan kaldırılmaması gerekmektedir.