|
ÖZET: Uzaktan sağlık hizmetleri çerçevesinde sunulan online danışmanlık hizmetleri, Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği fiyat tarifesinin üzerinde ücret talep edilmesiyle ilgili önemli bulgular ortaya koymaktadır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversiteler tarafından sunulan bu hizmetlerin fiyatlandırılması, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne aykırıdır. Sağlık Bakanlığı, sağlık hizmetlerinin ücret tarifelerini belirleme yetkisine sahip olup, bu kapsamda uzaktan hasta değerlendirme hizmetinin fiyatı 300,00 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, üniversiteler bu hizmet için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarından 1.500,00 ila 2.500,00 TL, yabancı uyruklu hastalardan ise 100 ila 227 ABD Doları talep etmektedir.
Bu durum, mevzuata aykırılık teşkil etmekte ve sağlık hizmetlerinin sunumunda düzenleyici otoritenin yetkilerini ihlal etmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın izniyle sunulan hizmetlerin, danışmanlık olarak adlandırılması ve bu kapsamda yüksek ücret talep edilmesi hukuki bir dayanağa sahip değildir. Ayrıca, sağlık hizmetlerinden elde edilen gelirlerin dağıtımında belirlenen tavan tutarlarının aşılması, kamu kaynaklarının kötüye kullanılmasına yol açmaktadır. Kamu idaresinin açıklamaları, sunulan hizmetin sağlık hizmeti olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği fiyat tarifesi dışında ücret talep edilmemesi ve sağlık hizmetlerinin doğru bir şekilde tanımlanması gerekmektedir. Bu bağlamda, sağlık hizmetleri sunumunda şeffaflık ve mevzuata uygunluk sağlanması, hasta sağlığının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Uzaktan Sağlık Hizmetleri Kapsamında Online Danışmanlık Adıyla Sağlık Hizmeti Sunulması ve Bu Kapsamdaki Hizmetler İçin Hastalardan Sağlık Bakanlığının Belirlediği Fiyat Tarifesinin Üzerinde Ücret Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri kapsamında sunulan sağlık hizmetlerinin “online danışmanlık” adı altında fiyatlandırıldığı ve bu kapsamda sunulan hizmetler için hastalardan Sağlık Bakanlığının belirlediği fiyat tarifesinin üzerinde ücret talep edildiği görülmüştür.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun “Temel Esaslar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü” başlıklı 355’inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile sağlık hizmetlerinin ücret tarifelerini belirleme yetkisi Sağlık Bakanlığına verilmiştir.
Sağlık Bakanlığı tarafından anılan yetki kapsamında yayınlanan Kamu Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Turizmi, Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifeleri Usul ve Esasları’na göre tarifenin amacı; Bakanlık bünyesindeki sağlık hizmeti sunucuları, devlet üniversiteleri bünyesinde yer alan sağlık hizmet sunucuları ile belediye hastaneleri tarafından sunulan sağlık hizmetlerinin fiyat tarifeleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Öte yandan usul ve esaslarda bu fiyat tarifesinin kapsamının, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finansmanının karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın “insan sağlığına yönelik Sağlık Bakanlığı tarafından sunulması uygun görülen” sağlık hizmetleri olduğu ifade edilmiştir.
Bu kapsamda, 04.06.2024 tarih E-23642684-407.03-244784371 sayılı Makam Olur’ u ile Sağlık Bakanlığı tarafından Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi yayımlanmıştır. Söz konusu tarifede, dijital çağın da gereği olarak sunulan “Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri” nin fiyatı güncellenmiş ve söz konusu sağlık hizmetinin fiyatı 300,00 TL olarak belirlenmiştir. Hal böyle iken, Üniversite tarafından bu kapsamda sunulan sağlık hizmeti için 30 dakikalık hizmet bedeli olarak branşlara göre farklılaşmakla birlikte Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarından 1.500,00 ila 2.500,00 TL arası, yabancı uyruklu hastalardan ise 100 ila 227 ABD Doları ücret talep edilmiş, söz konusu sağlık hizmetinin “on-line danışmanlık” adı altında sunulmasına karar verilmiştir. Söz konusu durum mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda da belirtildiği üzere 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ülke sathında sağlık hizmetlerinin sunumunu ve fiyat tarifesini belirleme yetkisi Sağlık Bakanlığına ait olduğundan hasta sağlığının korunması, sağlık hizmetlerinin verilmesi ve ücretinin belirlenmesinde düzenleyici otorite Sağlık Bakanlığıdır. Bu nedenle, diğer kurum ve kuruluşların yetkisi olmadığı halde kararlar alarak “on-line danışmanlık” adı altında sağlık hizmeti sunması ve bu kapsamda fiyat tarifesi belirleyerek hastalardan Sağlık Bakanlığının belirlemiş olduğu fiyatın üzerinde ücret talep etmesi mümkün değildir.
Nitekim, Üniversite tarafından söz konusu sağlık hizmetini sunmak için Sağlık Bakanlığından faaliyet izin belgesi alınmış ve Sağlık Bakanlığı da uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri kapsamında söz konusu faaliyet iznini vermiştir. Söz konusu faaliyet izninin sağlık hizmeti kapsamında alınmasına rağmen, Üniversite tarafından danışmanlık hizmeti kapsamında verilmesi hastalardan bu bağlamda daha fazla ücret talep edilmesi hukuki dayanaktan yoksundur.
Bu durum, elde edilen gelirin dağıtımı noktasında da mevzuata aykırılıklara yol açmaktadır. Şöyle ki, sağlık hizmetlerinden elde edilen gelirlerin dağıtılması hususunda, personelin alabileceği azami tutarlar belirlenmiş olup danışmanlık hizmetlerinde ise herhangi bir tavan tutar belirlenmemiştir. Sağlık hizmetinin danışmanlık hizmeti kapsamına sokulması mevzuatla konulan tavan tutar kıstasını ortadan kaldırarak personele dağıtılabilecek azami tutar sınırını bertaraf etmekte kamunun aleyhine kişilerin lehine olacak şekilde daha fazla ek ödeme yapılmasını sağlamaktadır.
Kamu idaresinin cevabında, verilen hizmetin sağlık hizmeti niteliği taşımadığı ve provizyon alınması, tetkik istenmesi, reçete yazılması gibi sağlık hizmeti sunumunun ayrılmaz parçalarının asla söz konusu olmadığı ve devlet üniversitelerine bağlı sağlık kuruluşlarının konsültasyon ve/veya ikincil görüş niteliğindeki hizmetlerinin Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik’in 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince bir danışmanlık hizmeti olduğu ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından, sunulan hizmetin ısrarla sağlık hizmeti değil, danışmanlık hizmeti olduğu ifade edilmişse de; sunulan hizmet sağlık alanında, sağlıkla ilgili ve sağlık mensuplarınca verilen bir hizmet olup, sağlık hizmetinin dışında değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki, Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik’in 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde bu Yönetmelik hükümlerine göre faaliyet izni almış olan sağlık tesislerinde, sağlık meslek mensubunun, sağlık hizmeti talep eden kişiye uzaktan sağlık bilgi sistemi üzerinden sunduğu hizmet uzaktan sağlık hizmeti olarak adlandırılmıştır. Buna göre üniversite tarafından doçent/profesör gibi bir sağlık mensubu eliyle sağlık hizmeti talebinde bulunan kişiye uzaktan verilen hizmet uzaktan sağlık hizmeti kapsamına girmektedir.
Diğer taraftan, kamu idaresi cevabında ilgili Yönetmelik’in 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sunulan hizmetin danışmanlık hizmeti anlamı taşıdığı ifade edilmiş olsa da, bahsi geçen maddede herhangi bir şekilde sunulan hizmetin danışmanlık hizmeti anlamına geleceği şeklinde bir ifade bulunmadığından, yapılan açıklamalar bulgu konusu hususu karşılamamaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve yapılan açıklamalar ışığında hastalardan, Bakanlığın belirlemiş olduğu fiyat tarifesi üzerinde ücret talep edilmemesi, Bakanlık tarafından kapsamı ve sunum şartları belirlenen sağlık hizmeti dışında farklı adlar altında sağlık hizmeti sunulmaması gerekmektedir.