Vadesi Geçen Kurum Alacaklarının Tahsil Edilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Vadesi Geçen Kurum Alacaklarının Tahsil Edilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kurumun, vadesinde tahsil edilmeyen alacaklarına ilişkin yasal sürecin başlatılmadığı tespit edilmiştir.
Genel Müdürlüğün görev, yetki ve sorumlulukları yayımlanan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenmiştir.
Anılan kararnamenin “Gelirler” başlıklı 446’ncı maddesinin birinci fıkrasında; Genel Müdürlüğün gelirleri, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve yönetmelikler gereğince verilen ruhsatlar, sertifikalar, tescil belgeleri, lisanslar, her türlü izin ve diğer yetki belgeleri, anılan belgelerin yenilenmesi ile tescil işlemleri karşılığında elde edilecek gelirler olarak belirtilmiş; üçüncü fıkrasın da ise, gelirlerin tahsil zamanı ve yöntemleri, Genel Müdürlük tarafından hazırlanarak Bakanlıkça onaylanacak yönetmelikle belirlenir hükmüne yer verilmiştir.
22.07.2006 tarih ve 26236 sayılı Resmi Gazete’de “Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Gelirlerinin Tarh, Tahakkuk ve Tahsilatına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin “Gelirler” başlıklı 5’inci maddesinin (a) fıkrasında; yönetmelikler gereğince verilen ruhsatlar, sertifikalar, tescil belgeleri, lisanslar, her türlü izin ve diğer yetki belgeleri, bu belgelerin “yenilenmesi/temdit edilmesi” ile tescil işlemleri karşılığında tahsil edilecek ücretleri Kurumun gelirleri arasında sayılmış; 7’nci maddesinin ikinci fıkrasında ise temdit/yenileme işlemine tabi belgelerden alınacak temdit/yenileme ücretinin her yıl Genel Müdürlükçe belirlenecek miktar üzerinden tarh edileceğini belirtilmiştir.
Mezkûr yönetmeliğin “Tahakkuk” başlıklı 9’uncu maddesinde, tarh edilen ücretlerin Genel Müdürlük tarafından ilgililere bildirim yapılarak tahakkuk ettirileceği, tarh yapılarak bildirilen ücretlerin, bildirim tarihinden itibaren yedi gün sonunda tahakkuk ettirilmiş sayılacağı; “Tahsilat” başlıklı 10’uncu maddesin de, Genel Müdürlük tarafından belirlenen ücretlerin, ilgililere yapılacak bildirim çerçevesinde ilgili banka şubelerine açılan hesaba veya Genel Müdürlük muhasebe veznelerine doğrudan ödenmesinin zorunlu olduğu, Genel Müdürlüğün gelirlerinin peşin olarak tahsil edileceği; “İtiraz” başlıklı 11’inci maddesin de, Genel Müdürlük tarafından belirlenen tarh ve tahakkuk miktarına yapılacak itirazların ödemeyi durdurmayacağı; “Ücretlerin Ödenmemesi” başlıklı 15’inci maddesinde, işletmeciye, işleticiye ve yetkilendirilene tahakkuk ettirilen ücret tahsilatının sağlanamaması halinde genel hükümler çerçevesinde takip ve tahsilatın yapılacağı hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanun’un “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde de; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
Kurum tarafından sunulan hizmetler veya verilen izinler için fiyat tarifesi her yıl yukarıda belirtildiği üzere Bakan oluruyla yayınlanmaktadır. Söz konusu tarife gereğince alınacak ücretler, anılan Yönetmeliğe göre peşin olarak tahsil edilmesi gereken ücretlerdir.
Ancak bu tarifeye göre ödenecek temdit/yenileme ücretlerinden 2019 ve 2020 yıllarına ait aşağıda detayı verilmiş olan kısmının, Kurumun hesaplarına yatırılmamış olduğu tespit edilmiştir.
Strateji Daire Başkanlığı tarafından sunulan, tahsil edilmeyen pist temdit ücretleri tablosuna aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 4:Tahsil Edilmeyen Pist Temdit Ücretleri

Tablo da yer alan verilere göre Genel Müdürlüğün bu kapsamda 3.150.000,00 TL alacağı bulunmaktadır.
Kamu İdaresince bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Bahsi geçen husus, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer almasına rağmen, uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, işletmeci kuruluş tarafından yatırılması gereken ancak defaatle yazışma yapılıp istenmesine rağmen, tahsil edilemeyen alacaklara ilişkin yasal sürecin başlatılması gerektiği düşünülmektedir.