Vadesi Geçen Şirket Alacakları İçin Hukuki Sürecin Başlatılmaması (Belediye Şirketleri) (Sayıştay)

BULGU: Vadesi Geçen Şirket Alacakları İçin Hukuki Sürecin Başlatılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirket alacaklarının bazılarında ödeme süresi geçmesine rağmen Şirket tarafından alacağın tahsiline yönelik hukuki sürecin başlatılmadığı tespit edilmiştir.
Şirket ile kişiler/firmalar arasında “alan aboneliği” kapsamında akdedilen sözleşmeler uyarınca sözleşmenin feshini gerektiren hallerin gerçekleştiği ve gerekli yaptırımların uygulanmadığı görülmüştür. Ayrıca Şirketin sözleşmeye bağlı temerrüde düşen diğer alacakları ile ilgili olarak da gerekli takibat işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Alan abonelikleri adı altında yapılan kira sözleşmelerinin benzer hükümler içeren 3’üncü maddesinin beşinci fıkrasında;
“ABONE, işbu sözleşmede belirtilen aylık abone bedelinin kesin vade ihtiva ettiğini ve her ay kesilecek fatura tarihinden itibaren 40 gün içerisinde İSPARK’a peşin olarak ödemeyi kabul eder. Sözleşme süresi boyunca 2 aylık Abonelik Bedelinin üst üste vadesinde ödenmemesi halinde işbu sözleşme haklı sebeple İSPARK tarafından derhal, tek taraflı, tazminatsız ve bildirimsiz olarak feshedilebilecektir. Vadesinde ödenmeyen aylık abonelik bedelleri için ticari temerrüt faizi oranında vade farkı uygulanacaktır.” hükmü yer almaktadır. Ayrıca diğer alacaklara ait olan tip sözleşmelerin 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında;
“Sisteme tanımlanan araçlardan ay sonunda İSPARK Otoparklarından faydalanmış olan plaka sayısı kadar fatura kesilecektir. 1 plakanın ilgili ay içinde 1 kez dahi olsa sistemden faydalanmış olması, o ay için faturaya eklenmesine yeterlidir. ABONE her ay kesilecek fatura tarihinden itibaren 40 gün içerisinde İSPARK’a peşin olarak ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Vadesinde ödenmeyen faturalar için ticari temerrüt faizi oranında vade farkı uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, örnek olarak, ayrıntısı aşağıdaki tablolarda gösterilen alan abonelik sözleşmelerinden vadesinde tahsil edilmeyen tutarlarla ilgili olarak sözleşmenin feshini gerektiren şartların meydana geldiği halde müeyyide uygulanmadığı; diğer alacaklar ile ilgili olarak ise gerekli icra takiplerinin yapılmadığı görülmüştür.
Tablo 5: Hukuki Süreci Başlatılmayan Bazı Alacaklara İlişkin Bilgiler Tablosu

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından, vadesi geçen 3.303.402 TL alacağın 2.000.026 TL’sinin İstanbul ilçe belediyelerinden olan alacaklardan oluştuğu ve meblağla ilgili olarak takibat işlemlerinin başladığı ifade edilmiştir. Ayrıca geri kalan tutarın 590.000 TL’si için hukuki süreçlerin başlatıldığı ve diğer alacaklar için de çalışmaların devam ettirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Şirketin taraf olduğu kira sözleşmeleri uyarınca başlatılması gereken hukuki süreçler ile ilgili olarak gerekli işlemlerin yürütülmesi ve muhasebe kayıtlarında bulunan alacakların tahsiline ve takibine yönelik süreçlerin ivedilikle başlatılması gerektiği değerlendirilmektedir.