|
ÖZET: Vadesi geçmiş ve yapılandırılan borçların muhasebeleştirilmesinde kullanılan hatalı hesaplar, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İlçe belediyesinin, vadesi geçmiş vergi borçları ve sosyal güvenlik kesintileri ile ertelenen veya taksitlendirilen yükümlülüklerine dair kesin tutarları belirlemediği tespit edilmiştir. Bu borçlar, vade yapısı ve durumlarına bakılmaksızın 360 ve 361 nolu hesaplarda izlenmekte, 368 veya 438 nolu hesaplar kullanılmamaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bir yıl içinde ödenmesi gereken ertelenmiş veya taksitlendirilmiş borçların 368 nolu hesapta, bir yıldan uzun sürede ödenecek olanların ise 438 nolu hesapta takip edilmesi gerekmektedir. Ancak, belediyenin bu düzenlemelere uymadığı ve vadesi geçmiş borçların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmediği görülmüştür. Denetim sonuçlarına göre, bu durumun düzeltilmesi için kurumun tüm borçlarına dair kapsamlı bir çalışma yaparak net rakamların belirlenmesi ve uygun hesaplara kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu idaresi, borç stoğu envanterinin çıkarılacağını ve muhasebe kayıtlarının düzeltileceğini bildirmiştir. Bu süreçlerin hızla tamamlanması, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Vadesi Geçen ve Yapılandırılan Borç Tutarlarının Muhasebeleştirilmesinde Hatalı Hesapların Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kurum tarafından vadesi geçmiş vergi borcu ve sosyal güvenlik kesintileri ile ertelenen veya taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerine ait tutarların tam olarak bilinmediği görülmüş olup; vade yapısına, bu sürelerin geçip geçmediğine, yapılandırma veya erteleme işlemine konu edilip edilmediğine bakılmaksızın tüm borçların 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı ile 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabında izlendiği, 368 veya duruma göre 438 nolu hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 278 ve 279’uncu maddesinde; kanuni süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen veya taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin erteleme veya taksitlendirme vadesinin bir yılı aşmayan kısımlarının 368-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabında izleneceği; vadesi geçmiş ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülüklerin bu hesaba alacak, ilgisine göre 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı, 361-Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan Yönetmelik’in 322’nci maddesine göre, kamuya olan vergi ve benzeri borçlardan vadesinde ödenmeyip ertelenmiş veya takside bağlanmış olup bir yıldan daha uzun sürede ödenecek olanların 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Buna göre, bir yıldan daha uzun sürede ödenecek olan tutarlar bu hesaba alacak, 360 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler hesap grubunda yer alan ilgili hesaplara borç kaydedilmelidir. Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler ise bu hesaba borç, 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabına alacak kaydedilmelidir.
Konu ile ilgili yerinde yapılan denetimde, İdarenin 2024 yılı sonu itibarıyla kanuni süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve SGK borcu olduğu, bunların bir kısmının yapılandırıldığı görülmüştür. Ancak vadesi geçen veya yapılandırılan borclara ait tam tutarlar Belediye tarafından bilinmemektedir. Hal böyle olunca vadelerinin geçip geçmediğine bakılmaksızın tüm borçlar 360 ve 361 nolu hesaplarda takip edilmektedir.
Kurumun vadesi geçen, ertelenen veya taksitlendirilen borçlarının mali tablolarda görünmemesine sebep olan bu durumun düzeltilmesi adına, kurumun vadesi geçen, ertelenen veya yapılandırılan tüm borçlarına dair çalışma yapılarak net rakamların tespit edilmesi, vadesi geçenlerin, erteleme ya da taksitlendirme yapılanların 368 nolu hesaba kaydedilmesi, kamuya olan borçlardan vadesi bir yıldan uzun olanların 438 nolu hesapta izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, borç stoğu envanterinin çıkarılacağı ve daha sonra vadelerine göre muhasebe kayıtlarının düzeltileceği ifade edilmiştir. Bu yöndeki çalışmaların ivedi bir şekilde sonuçlandırılması gerektiği düşünülmektedir.