|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin bazı ödemelerinde hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borcu durumunu gösteren belgenin talep edilmeden işlem yapıldığını ortaya koymuştur. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, kamu idarelerinin her türlü ödeme işlemi için Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerinden vadesi geçmiş borç bulunmadığına dair belge talep etme zorunluluğu getirmektedir. Bu yükümlülüğe aykırı hareket edenler, 4.000 TL idari para cezası ile karşılaşacaklardır.
Ayrıca, 28 Temmuz 2024 tarihli 7524 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, bu belge talebinin mahkeme kararları ve icra dairelerinin emirleri dahil tüm ödemeler için geçerli olduğu belirtilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı genel tebliğ, 1 Ekim 2024 tarihinden itibaren 5.000 TL üzerindeki ödemelerde bu belgenin aranmasını zorunlu kılmaktadır. Yapılan incelemelerde, 2024 yılı içerisinde bazı icra ödeme emirleri kapsamında, hak sahiplerinin vadesi geçmiş borç durumunu gösteren belgenin talep edilmeden ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumun yaygın bir hata olmadığını ve denetim önerilerine uyulacağını belirtmiştir. Ancak, belgenin aranmadığı her bir ödeme için idari para cezası uygulanacağı göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından gerekli belgelerin talep edilmeden işlem yapılmaması önem arz etmektedir. |
BULGU: Vadesi Geçmiş Vergi Borcu Durumunu Gösterir Belge Aranılmadan Ödeme Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum tarafından yapılan bazı ödemelerde hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borcu durumunu gösteren belge aranılmadan ödeme yapıldığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesine göre, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idarelerinin hak sahiplerine yapacakları her türlü ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanı’nın yetkili olacağı belirtilmiştir.
Aynı maddenin devamında takibata salahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. (2024 yılı için 31.837 TL)
28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 1’inci maddesi ile yukarıda belirtilen 6183 sayılı Kanun’un 22/A maddesindeki; “her türlü ödemelerde,” ibaresi “her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil),” şeklinde değiştirilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri: A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “Amme Alacaklarının Korunması” başlıklı İkinci Bölümü’nün “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” başlıklı kısmında; “1/10/2024 tarihinden itibaren uygulanmak üzere;
5018 sayılı Kanuna tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin, mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri kapsamında 5.000 liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Bakanlığımıza bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalarda belirtildiği üzere, belediyelerin mal ve hizmet alımı ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde ve mahkeme kararları veya icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapacakları ödemelerde, ödenecek tutar 5.000 TL’yi aşıyorsa hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borcu bulunmadığını gösterir belge araması mecburidir. Bu belgenin aranılmaması durumunda, belgeyi aramadan ödeme yapan kurum ve kuruluşlara her bir ödeme için ayrı ayrı olmak üzere idari para cezası uygulanacaktır.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde bazı icra ödeme emirleri nedeniyle yapılan ödemelerde, hak sahibinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcunun bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılmadan ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususun genel ve yaygın bir hata olmadığı ve Sayıştay denetimlerindeki tespit ve tavsiyelere titizlikle uyulacağı belirtilmiştir.
Kamu İdaresince ödenecek tutar 5.000 TL’yi aşıyorsa hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borcu bulunmadığını gösterir belge aranması mecburidir. Diğer taraftan, bulgumuza konu edilen icra ödeme emirleri nedeniyle yapılan ödemeler 2024 yılında nicelik olarak fazla olmasa da tarafımızca nitelik itibarıyla önemli olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim, belgenin aranmaması durumunda her bir ödeme için ayrı ayrı idari para cezası uygulanacağı açıktır. Dolayısıyla kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile kamu idaresinin idari para cezası külfetine katlanmaması için kapsama giren hiç bir ödeme mevzuatında belirtilen gerekli belgeler aranılmadan yapılmamalıdır.
Sonuç olarak, 6183 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik sonrası belediyelerin, mahkeme kararları veya icra emirleri üzerine hak sahiplerine yapacakları ödemelerde, hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borcu bulunmadığına dair belgeyi araması gerekmektedir. İlgili belgenin aranılmaması durumunda her bir ödeme için idari para cezası uygulanacağı tabidir.