ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı büyükşehir ilçe belediyelerinin mal veya hizmet alımlarında vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapmadan ödeme gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, kamu ihale kanunu kapsamındaki kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için hak sahiplerine yapacakları ödemelerde, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerinden vadesi geçmiş borç bulunmadığına dair belge talep etme zorunluluğu getirmektedir. Bu durum, ödemelerden amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılmasını da zorunlu kılmaktadır.

Yapılan denetimlerde, 5.000 lira ve üzerindeki bazı ödemelerde, hak sahiplerinin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin talep edilmediği tespit edilmiştir. Bu tür ödemelerin gerçekleştirilmesi, ilgili belgelerin aranması şartıyla yapılmalıdır. Aksi takdirde, ilgili kurum ve kuruluşlara idari para cezası uygulanması söz konusudur. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan tahsilat genel tebliği, bu konudaki sorumlulukları net bir şekilde belirlemektedir.

BULGU: Vadesi Geçmiş Vergi Borcu Durumunu Gösterir Belge Aranılmadan Ödeme Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Bazı mal veya hizmet alımlarına ait ödemelerde vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapılmadığı görülmüştür.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesine göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanı’nın yetkili olacağı; aynı maddenin devamında takibata selahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri:A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” bölümünde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle 5.000 liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.

Yapılan incelemede mal ve hizmet alımları nedeniyle 5.000 liranın üzerinde yapılan bazı ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılmadan ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.

Mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılacak ödemelerin, hak sahiplerinin vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin belge aranılmadan yapılmaması gerekmektedir.