ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin, personel şirketine yapılan hakediş ödemeleri sırasında Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçların bulunmadığına dair belge talep edilmeden ödeme yapıldığını ortaya koymuştur. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, kamu kurumlarının mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için hak sahiplerine yapacakları ödemelerde, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu düzenleme, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcu olmayanların ödemelerinin yapılmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, bu zorunluluğa uymayan kurum ve kuruluşlara 4.000 TL idari para cezası uygulanacağı belirtilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği’nde de, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ödemelerde, 5.000 TL üzerindeki işlemler için benzer bir belge talebinin zorunlu olduğu vurgulanmıştır.

İlgili idare, yukarıda belirtilen eksiklikler dikkate alınarak gerekli uygulamaların hayata geçirileceğini ifade etmiştir. Dolayısıyla, söz konusu şirkete yapılacak ödemelerde, diğer hak sahiplerine uygulandığı gibi, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçların bulunmadığına dair belgenin talep edilmesi gerekmektedir.

BULGU: Vadesi Geçmiş Vergi Borcu Durumunu Gösterir Belge Aranılmadan Ödeme Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Belediyeye ait personel şirketine yapılan hakediş ödemeleri sırasında şirketin Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılmadan ödeme yapıldığı görülmüştür.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesine göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanı’nın yetkili olacağı belirtilmiştir.

Aynı maddenin devamında takibata salahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri: A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” bölümünde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle 5.000-TL üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.

İdare cevabında yukarıda belirtilen eksiklikler göz önünde bulundurularak uygulama cihetine gidilecektir denilmiştir.

Söz konusu şirkete yapılacak ödemeler sırasında diğer hak sahiplerine yapıldığı gibi Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması gerekmektedir.