|
ÖZET: Vadesi geçmiş vergi ve sigorta prim borçlarının muhasebeleştirilmesinde yapılan hatalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Bu raporda, herhangi bir tecil veya taksitlendirme olmaksızın, vadesi geçmiş borçların 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı yerine 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı’nda izlendiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen 368. madde, bu hesabın yalnızca kanuni süresi içinde ödenmeyen ve bir yıl içinde ertelenen veya taksitlendirilen borçlar için kullanılacağını ifade etmektedir.
İlgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, kamuya olan vadesi geçmiş borçların yalnızca tecil veya taksitlendirme işlemi yapılmışsa 438 hesabında izlenebileceği anlaşılmaktadır. Ancak, 450.951,16 TL tutarındaki vadesi geçmiş vergi ve sigorta prim borcunun herhangi bir tecil veya taksitlendirme belgesi olmaksızın 438 hesabında yer aldığı belirlenmiştir. Bu durum, bilançoda 438 no.lu hesabın fazla, 368 no.lu hesabın ise noksan görünmesine neden olmaktadır. İdare, bu hatayı düzeltmek amacıyla 29.04.2025 tarihli bir düzeltme kaydı yapıldığını belirtmiştir. Ancak bu düzeltme, yalnızca 2025 yılı mali tablolarını etkileyecek olup, 2024 yılı için doğru veri aktarımının sağlanması adına vadesi geçmiş borçların 368 hesabında takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Vadesi Geçmiş Vergi ve Sigorta Prim Borçlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Hakkında herhangi bir tecil yahut taksitlendirme olmayan vadesi geçmiş vergi ve sigorta prim borçlarının, 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı yerine 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabında izlendiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabının mahiyetinin izah edildiği 278’inci maddesinde; bu hesabın, kanuni süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen yahut taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin erteleme yahut taksitlendirme vadesinin bir yılı aşmayan kısımlarının izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabının mahiyetinin izah edildiği 322’nci maddesinde ise; bu hesabın, kamuya olan vergi ve benzeri borçlardan vadesinde ödenmeyip ertelenmiş yahut takside bağlanmış olup bir yıldan daha uzun sürede ödenecek olan kısmının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte ele alındığında, kamuya olan vadesi geçmiş vergi yahut benzeri mahiyetteki bir borcun 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabında izlenebilmesi için; alacaklı kamu idaresi tarafından tecil edilmiş yahut taksitlendirilmiş olması lazım geldiği ve hakkında böyle bir işlemin bulunmadığı vadesi geçmiş vergi yahut benzeri mahiyetteki borçların ise, vade geçme süresi dikkate alınmaksızın 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabında izlenmesi icap ettiği anlaşılmaktadır.
İdarenin mali tabloları ve vergi-sigorta borçlarına dair belgeler incelendiğinde; 450.951,16 TL tutarında vadesi geçmiş vergi ve sigorta prim borcunun mevcut olduğu, bu borçla alakalı herhangi bir tecil yahut taksitlendirme kararı/belgesi bulunmadığı ve buna rağmen mevzubahis vadesi geçmiş borcun 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı yerine 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabında izlendiği tespit edilmiştir. Yapılan hatalı muhasebe takibatı sebebiyle; bilançoda 438 no.lu hesap 450.951,16 TL fazla, 368 no.lu hesap ise aynı tutarda noksan olarak yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, 29.04.2025 tarihli ve 1872 no.lu yevmiye maddesi ile düzeltme kaydı yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak bu düzeltme işlemi, 2025 yılı mali tablolarına yansıyacak olup 2024 yılı mali tablolarını etkilememektedir.
Vadesi geçmiş vergi ve benzeri mahiyetteki kamu borçlarından tecil edilmemiş veyahut taksitlendirilmemiş olanların, 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabında takip edilmesi ve bu suretle mali tablolara doğru veri aktarılması gerekmektedir.