|
ÖZET: Vadesinde tahsil edilmeyen alacaklar için gecikme faizi tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı tespit edilmiştir. Belediye şirketinin “12 Ticari Alacaklar” hesap grubunda yer alan bu alacaklar, yalnızca asıl alacak olarak muhasebe kayıtlarında yer almakta, vadesi geçmiş olanlar için faiz uygulanmamaktadır. Türk Ticaret Kanunu ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, ticari alacaklar için gecikme faizi talep edilmesini düzenlemekte ve belirli şartlar altında daha yüksek faiz oranlarının uygulanmasına olanak tanımaktadır.
Söz konusu mevzuat gereğince, vadesinde ödenmeyen alacaklar için sözleşmede belirtilen oran üzerinden veya yasal faiz oranı üzerinden gecikme faizi hesaplanmalı ve muhasebe kayıtlarına işlenmelidir. Ancak yapılan denetimlerde, şirketin bu işlemleri gerçekleştirmediği ve bağlı bulunduğu Adana Büyükşehir Belediyesi’nden olan alacakları için herhangi bir faiz tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, şirketin mali kayıtlarının eksik olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, şirketin vadesinde tahsil edilemeyen alacaklar için gecikme faizi tahakkuk ve tahsilat işlemlerini zamanında gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu uygulama, şirketin mali durumunu iyileştirecek ve yasal yükümlülüklerini yerine getirmesine yardımcı olacaktır. |
BULGU: Vadesinde Ödenmeyen Alacaklar İçin Faiz Tahakkuk ve Tahsilinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin “12 Ticari Alacaklar” hesap grubunda kayıtlı bulunan ve vadesinde tahsil edilemeyen alacaklar için gecikme faizi tahakkuk ettirilmediği, sadece asıl alacağın muhasebe kayıtlarında bulunduğu, bu hesapta kayıtlı bulunan ancak vadesi geçtikten sonra ödenenler için faiz alınmadığı tespit edilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Ticari İşlerde Faiz” başlıklı 8’inci maddesi uyarınca ticari işlerde sözleşmenin tarafları, gecikme faizi alınmasını ve uygulanacak faiz oranını sözleşmede serbestçe belirleyebilirler. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 2’nci maddesinin ilk fıkrasında ise; “Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, geçmiş günler için 1’inci maddede belirlenen kanuni faiz orana göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur.” Bununla birlikte, 3095 sayılı Kanun, bazı şartlarda daha yüksek orandan temerrüt faizi talep edilebilmesine imkân tanımaktadır. Mezkûr Kanun’un 2’nci maddesine göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı, 1’inci maddeyle belirlenen orandan fazla ise, bu oran üzerinden gecikme faizin hesaplanması gerekmektedir.
26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı (c) bendinde, işletmelerin faaliyet alanı kapsamındaki işlerden kaynaklanan temerrüt faizi gelirlerinin “649 Faaliyetlerle İlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar” hesabında kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Karşılık hesap olarak da, asıl alacağın takip edildiği “120 Alıcılar” hesabının borçlandırılması gerekmektedir.
Tekdüzen muhasebe sistemimiz tahakkuk esasına dayanmaktadır. Tahakkuk esasında işlemler ve olaylar, nakit akımlarının ne zaman olduğuna bakılmaksızın, ortaya çıktıklarında kaydedilmesi gerekmektedir. Sözleşme hükümlerinin zamanında yerine getirilmemesine bağlı olarak ortaya çıkan ve şirket açısından sözleşmeye bağlı bir alacak haline gelen gecikme faizi tutarlarının asıl alacak gibi nakit akışına bağlı olmaksızın muhasebe kayıtlarına alınması ve tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca, paranın zaman değerini korumak üzere vadesinde ödenmeyen alacaklar için sözleşmeden belirlenen oran üzerinden, sözleşmede oran belirlenmemişse yasal faiz oranı üzerinden gecikme faizi hesaplanarak muhasebe kayıtlarında tahakkuk hesaplarına kaydedilmeli ve tahsilat aşamasında da ilgili tutarlar tahsil edilmelidir. Yapılan incelemede ise vadesin geçiş alacaklar için gecikme faizi için tahakkuk ve tahsilat yapılmadığı görülmüştür.
Şirket cevabında 642 Faiz Gelirleri hesabının kullanıldığını ifade etmesine rağmen bağlı bulunduğu Adana Büyükşehir Belediyesi’nden alacakları için herhangi bir faiz tahakkuk ve tahsilinin yapılmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, Şirketin vadesinde tahsil edilemeyen alacakları için gecikme faizi tahakkuk ve tahsilat işlemlerini gerçekleştirmesi gerekmektedir.