|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin vadesinde ödenmeyen idari para cezalarına ilişkin haciz işlemlerini başlatmadığını ortaya koymuştur. Bu durum, tahsilat oranlarının düşük kalmasına yol açmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59. maddesi, belediyenin gelirleri arasında ceza gelirlerini de içermektedir. İdari para cezaları, öncelikle bir tutanağa bağlanmakta ve ardından Belediye Encümeni tarafından onaylanmaktadır. Encümen onayı sonrasında, cezalar ilgili kişilere tebliğ edilmekte ve vadesinde ödenmediği takdirde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde ödeme emri düzenlenmektedir.
Yapılan incelemelerde, ödeme emrinin tebliğinden sonra on beş gün içinde borcun ödenmemesi durumunda haciz işlemlerinin başlatılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, cezaların caydırıcılığını olumsuz etkilemekte ve tahsilat oranlarının düşmesine neden olmaktadır. 5393 sayılı Kanun’un 38. maddesi, belediyenin gelir ve alacaklarını takip etme görevini Belediye Başkanına vermektedir. Dolayısıyla, idarenin mevzuat hükümlerine uygun olarak ödenmeyen para cezalarıyla ilgili haciz işlemlerini sonuçlandırması gerekmektedir. |
BULGU: Vadesinde Ödenmeyen İdari Para Cezaları ile İlgili Haciz İşlemlerinin Başlatılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin çeşitli kanunlara istinaden uyguladığı ve vadesinde ödenmeyen idari para cezaları ile ilgili haciz işlemlerini başlatmadığı ve bunun sonucunda tahsilat oranlarının düşük kaldığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesinde belediyenin gelirleri sıralanmıştır. Bunlardan biri ceza gelirleri olup, çeşitli yasal düzenlemeler (5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 2872 sayılı Çevre Kanunu v.b.) içerisinde uygulanabilecek idari para cezalarına yer verilmiştir.
İdari para cezaları öncelikle bir tutanağa bağlanmakta ve ardından Belediye Encümeni onayına sunulmaktadır. Encümen tarafından onaylanan tutanak ilgililerine tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde (vadesinde) ödendiği takdirde tahsilat gerçekleşmiş olmaktadır. Aksi takdirde, ödenmeyen idari para cezası ile ilgili 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 55’inci maddesi gereğince ödeme emri düzenlenmektedir. Ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde borcun ödenmemesi durumunda ise, söz konusu Kanun’un 62’nci maddesi gereğince haciz işlemlerine başlanması gerekmektedir.
Konu ile ilgili Fethiye Belediyesi tarafından geçmişten bu yana tahakkuka bağlanan para cezalarının tutarları ve 2022 sonu itibari ile tahsilat oranları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 11: İdari Para Cezaları Tahakkuk ve Tahsilatları
| Cezayı Uygulayan Birim | Tahakkuk Tutarı (TL) | Tahsilat Tutarı (TL) | Tahsilat Oranı (%) |
| İmar Müdürlüğü | 230.542.788,45 | 40.770.599,60 | 17,68 |
| Zabıta Müdürlüğü | 5.740.311,03 | 2.404.945,49 | 41,80 |
| Çevre Müdürlüğü | 559.378,00 | 201.871,00 | 36,08 |
| TOPLAM | 236.842.477,48 | 43.377.416,09 | 18,31 |
Yapılan incelemede, idari para cezalarının kesildikten sonra Encümen tarafından onaylandığı, ilgili süreler içinde sorumlularına ödeme emri gönderildiği görülmüştür. Ancak ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren on beş gün içerisinde cezanın ödenmemesi durumunda elektronik haciz işlemlerinin başlatılmadığı tespit edilmiştir. Takip işlemlerinin tüm yönleriyle sonuçlandırılmaması, cezaların caydırıcılığını olumsuz yönde etkilenmekte, tahsilat oranlarının da düşük seviyelerde kalmasına sebep olmaktadır.
5393 sayılı Kanun’un “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesine göre, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek Belediye başkanına verilen görevler arasındadır. Bu kapsamda, ilgililer tarafından ödenmeyen para cezaları ile ilgili İdarenin haciz işlemlerini mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırması gerekmektedir.