|
ÖZET: Yıl sonunda, vadesinde ödenmeyen kira alacakları için gecikme zammı tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, tahakkuk esasına dayalı işlemlerin, nakit akışından bağımsız olarak muhasebe sistemine aktarılması gerekmektedir. Bu bağlamda, taşınmaz kiralarının zamanında tahsil edilmemesi durumunda oluşan gecikme faizlerinin de muhasebe kayıtlarına alınması ve mali tablolarda gösterilmesi zorunludur.
Kamu İdaresi tarafından yapılan incelemelerde, tahsilatı süresi içinde gerçekleştirilemeyen kira alacakları için toplam 1.113.655,43 TL tutarında gecikme zammı tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı belirlenmiştir. İdare, gecikme zammı tahakkukuna ilişkin bilgilerin yıl sonunda netleşmemesi ve hukuki süreçlerin devam etmesi gibi nedenlerle bu kayıtların gerçekleştirilemediğini ifade etmektedir. Ancak, bu gerekçelerin tahakkuk kayıtlarının yapılmaması için yeterli bir mazeret oluşturmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, gecikme zammı oranlarındaki değişiklikler nedeniyle tahakkuk kayıtlarının yapılamadığı belirtilse de, etkili bir alacak takip programı ile bu hesaplamaların kolaylıkla yapılabileceği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, kira ödemelerinin zamanında yapılmadığı durumlarda, gecikme zamlarının hesaplanarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. İdarenin gerekli tahakkuk işlemlerini gerçekleştirmemesi, mali tablolarda eksikliklere yol açmaktadır. |
BULGU: Vadesinde Ödenmeyen Kira Alacakları İçin Yıl Sonunda Gecikme Zammı Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin taşınmazkira alacaklarından tahsilatı süresi içinde yapılamayanlara yılsonu itibarıyla gecikme zammı tahakkuk işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde tahakkuk esası, “bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi” şeklinde tanımlanmıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in “Gelirlerden Alacaklar” hesabının işleyişini gösteren 88’inci maddesinde, gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarlarının bu hesaba borç ve karşılığında 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yönetmelik hükümlerinden anlaşılacağı üzere, muhasebe sistemi tahakkuk esasına dayanmaktadır. Tahakkuk esasında işlemler ve olaylar, nakit akımlarının gerçekleşmesine bağlı olmaksızın, işlem ve olayların ortaya çıktıkları anda muhasebe sistemine aktarılmasını gerektirmektedir. Taşınmaz kiralarının süresinde tahsil edilmemesine bağlı olarak ortaya çıkan gecikme faizi tutarlarının da asıl alacak gibi nakit akışına bakılmaksızın muhasebe kayıtlarına alınması ve yıl sonunda mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, bir fer’i alacak olan gecikme faizi tutarlarının tahakkuk ettirilerek muhasebe sisteminde kayıt altına alınması hem mali şeffaflık hem de hesap verme sorumluluğu açısından önem arz etmektedir.
Kamu İdaresinin alacakları üzerinde yapılan incelemeler neticesinde, taşınmaz kira alacaklarından tahsilatı süresi içinde yapılamayanlara yıl sonu itibarıyla 1.113.655,43 TL tutarında gecikme zammı tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmektedir.
Kamu İdaresi cevabında; gecikme zammı tahakkukuna esas teşkil edecek bilgilerin yıl sonu itibarıyla netleşmemesi, tahsili belirsiz alacaklara ilişkin hukuki sürecin devam etmesi ve gecikme zammı oranlarının farklı zamanlarda değişiklik göstermesi durumlarından kaynaklı tahakkuk kayıtlarının yapılamadığı ifade edilmektedir. Ayrıca, kira alacaklarının düzenli takibi için koordinasyon sağlanacağı ve vadesinde ödenmeyen alacaklara ilişkin gecikme zammı tahakkuklarının yapılacağı belirtilmiştir.
İdare cevabında belirtilen gerekçeler incelendiğinde ilk olarak, İdare birimleri arasında gerekli koordinasyonun sağlanamaması nedeniyle gecikme zammı tahakkukuna ilişkin bilgilerin netleştirilemediği anlaşılmaktadır. İkinci olarak, tahsilatı şüpheli hale gelen alacaklar için gecikme zammı tahakkukunun yapılmadığı belirtilmektedir. Gecikme zammı tahakkukunun dayanağı Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği olup, alacağın hukuki durumundan bağımsız ödeme süresi geçen alacaklar için yıl sonunda gecikme zammına ilişkin tahakkuk kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Son olarak, gecikme zammı oranlarının farklı zamanlarda değişiklik göstermesi nedeniyle tahakkuk kayıtlarının yapılamadığı ileri sürülmektedir. Bu konuda da, İdarenin kullanacağı bir alacak takip programı ile gecikme zammına ilişkin hesaplamaların yapılması kolaylıkla sağlanabilirdi. Dolayısıyla, yukarıda belirtilen gerekçeler tahakkuk kayıtlarının yapılmamasına makul gerekçe oluşturmamaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve mevzuat hükümleri çerçevesinde, kira ödemelerinin süresinde yapılmadığı, diğer bir ifadeyle borçlunun temerrüde düştüğü durumlarda, gecikme zamlarının hesaplanarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. İdare tarafından yıl sonu itibarıyla gerekli tahakkuk işlemlerinin yapılmaması, Mali Tablolarda yer alan 120 Gelirlerden Alacaklar ve 600 Gelirler Hesabının 1.113.655,43 TL tutarında eksik görünmesine neden olmuştur.