| ÖZET: İdarece vadesinde ödenmeyen vergi borçları ve idari para cezaları ile ilgili haciz işlemlerinin başlatılmadığı görüldü. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre belediyenin gelirleri arasında vergi gelirleri ve ceza gelirleri gösterilmektedir. Vergi borçları ile ilgili 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 55’inci maddesi gereğince ödeme emri düzenlenmektedir. İdari para cezaları öncelikle bir tutanağa bağlanmakta ve ardından Belediye Encümeni onayına sunulmaktadır.
İdare tarafından geçmişten bu yana tahsil edilemeyen vergi borçlarının ve idari para cezalarının 2023 yılı sonu itibari ile borç, borçlu mükellef sayısı ve yapılan haciz işlem sayısına ilişkin bilgiler verilmiştir. Yapılan incelemede; vadesinde ödenmeyen vergi borçları ve idari para cezaları ilgili mükellef ve sorumlulara ödeme emri gönderildiği ancak bunlardan tebliğ tarihini takip eden on beş gün içerisinde ödeme yapmayanlar hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerinde yer alan haciz işlemlerinin uygulanmasında eksiklik bulunduğu tespit edilmiştir. |
BULGU: Vadesinde Ödenmeyen Vergi Borçları ve İdari Para Cezaları ile İlgili Haciz İşlemlerinin Zamanında Başlatılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarece vadesinde ödenmeyen vergi borçları ve idari para cezaları ile ilgili haciz işlemlerinin başlatılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Gelirleri” başlıklı 59’uncu maddesinin (a) bendinde vergi gelirleri, (f) bendinde ise ceza gelirleri belediyenin gelirleri arasında sayılmıştır. Belediyelerin toplamaya yetkili olduğu vergiler 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş olup bunlar; ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, çevre temizlik vergisi ve diğer çeşitli vergilerdir. Ayrıca 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre emlak vergisi de belediye gelirleri arasında gösterilmiştir. Vergi borçları ile ilgili 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 55’inci maddesi gereğince ödeme emri düzenlenmektedir.
Belediyenin uygulamaya yetkili olduğu idari para cezaları ise mevzuattaki çeşitli kanunlarla (5326 Sayılı Kabahatler Kanunu, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 2872 Sayılı Çevre Kanunu v.b.) düzenlenmiştir. İdari para cezaları öncelikle bir tutanağa bağlanmakta ve ardından Belediye Encümeni onayına sunulmaktadır. Encümen tarafından onaylanan tutanak, ceza ihbarnamesi olarak ilgililerine tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde (vadesinde) ödendiği takdirde tahsilat gerçekleşmiş olmaktadır. Aksi takdirde, ödenmeyen idari para cezası ile ilgili yine ödeme emri düzenlenmektedir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 55’inci maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı, ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. Ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde borcun ödenmemesi durumunda ise, söz konusu Kanun’un 62’nci maddesi gereğince haciz işlemlerine başlanması gerekmektedir.
Konu ile ilgili İdare tarafından geçmişten bu yana tahsil edilemeyen vergi borçlarının 2023 yılı sonu itibari ile borç, borçlu mükellef sayısı ve yapılan haciz işlem sayısına ilişkin
bilgiler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 8: Vergi Gelirleri Toplam Borç- Mükellef ve Haciz Sayısı
| Gelir Türü | Toplam Borç(TL) | Borçlu Mükellef Sayısı |
Haciz İşlem Sayısı |
| Emlak Vergisi | 47.742.546,34 | 30.927 | 0 |
| Çevre Temizlik Vergisi | 6.861.494,71 | 4.773 | 0 |
| Eğlence Vergisi | 1.543.111,12 | 571 | 0 |
| İlan Reklam Vergisi | 4.459.727,47 | 3.680 | 0 |
| Toplam | 60.606.879,64 | 39.951 | 0 |
Konu ile ilgili İdare tarafından geçmişten bu yana tahsil edilemeyen para cezalarının 2023 yılı sonu itibari ile tutar, sorumlu sayısı ve yapılan haciz işlem sayısına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir
Tablo 9:İdari Para Cezaları Toplam Borç- Sorumlu ve Haciz Sayısı
| Cezayı Uygulayan Birim | Toplam Borç | Sorumlu Sayısı | Haciz Sayısı |
| İmar Müdürlüğü | 340.670.594,40 | 2.857 | 120 |
| Zabıta Müdürlüğü | 3.077.015,75 | 3.379 | 0 |
| Çevre Müdürlüğü | 5.181.339,00 | 32 | 0 |
| Toplam | 348.928.949,15 | 6.268 | 120 |
Yapılan incelemede; vadesinde ödenmeyen vergi borçları ve idari para cezaları ilgili mükellef ve sorumlulara ödeme emri gönderildiği ancak bunlardan tebliğ tarihini takip eden on beş gün içerisinde ödeme yapmayanlar hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerinde yer alan haciz işlemlerinin uygulanmasında eksiklik bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katilinmiş, düzeltme işlemlerine başlanılacağı bilgisi verilmiştir.
5393 sayili Kanun’un “Belediye Başkaninin Görev ve Yetkileri” başlikli 38’inci maddesine göre, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek Belediye başkanına verilen görevler arasındadır. Bu kapsamda, ilgililer tarafından ödenmeyen vergi borçları ve para cezaları ile ilgili İdarenin haciz işlemlerini mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırması gerekmektedir.