Varlık Hesaplarında İzlenmesi Gereken Stokların Doğrudan Giderleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Varlık Hesaplarında İzlenmesi Gereken Stokların Doğrudan Giderleştirilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirket tarafından alınan personel kıyafetleri, gıda ürünleri, kırtasiye ve temizlik malzemeleri gibi taşınır malların ilgili olduğu varlık hesabında izlenmesi gerekirken gider hesabına kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirildiği görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Defter tutma yükümlülüğü” başlıklı 64’üncü maddesinde, her tacirin, ticari defterlerini işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutmak ve bu amaçla defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu; böylece işletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesinin bu defterlerden izlenebileceği belirtilmiştir.6102 sayılı Kanun’un defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, saklama ve ibraz hükümlerinin VUK ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği de hüküm altına alınmıştır.

(1) Seri Nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “V-Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” bölümünde yer alan “Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı (C) bendinde;

“157. Diğer Stoklar

Yukarıdaki stok kalemlerinin hiçbirinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve hurda gibi kalemler bu hesap grubunda yer alır.

İşleyişi:

Elde edilen bu stoklar maliyet bedeli ile hesaba borç, satıldığında, devredildiğinde veya kullanıldığında alacak kaydedilir…

77 Genel Yönetim Giderleri:

Bu grup yönetim fonksiyonu ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.

740. Hizmet Üretim Maliyeti

Hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin fiili tutarları bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap “741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma” hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

770. Genel Yönetim Giderleri:

Bir işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderleri bu hesaba borç kaydedilir.” hükümleri yer almaktadır.

6102 sayılı Kanun ve (1) Seri Nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin hükümleri uyarınca, Stoklar Hesap Grubunda yer alıp stok hesaplarında izlenmesi uygun olmayan taşınırların 157-Diğer Stoklar Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.

Şirketin almış olduğu personel kıyafetleri, gıda ürünleri, kırtasiye ve temizlik malzemeleri gibi taşınırların 157-Diğer Stoklar Hesabında izlenmesi gerekirken 770-Genel Yönetim Giderleri ve 740-Hizmet Üretim Maliyeti Hesaplarına kaydedilmiştir.

Şirket cevabında; İdari İşler Müdürlüğü bünyesinde bir ambar ve buna bağlı bir deponun bulunduğu, depoya giren bütün sarf malzemelerinin 157 Diğer Stoklar Hesabında takip edildiği, kullanıldıkça bu hesaba alacak kaydedilerek ilgili gider hesaplarına borç kaydedildiği, depoya girmeden ilgili gider yerlerinde sarf edilen malzemeler de doğrudan o yerin gider hesabına kaydedildiği ifade edilmiştir. Ancak 2024 yılı içerisinde Şirketin özellikle anaokulları, kitap kafeleri ve öğrenci yurtlarında, şirket tarafından hazırlanarak sunulan aşağıdaki tabloda detayları yer alan taşınır malların kullanılmadan doğrudan 740-Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına genel müdürlük bünyesinde malzemelerin ise 770 Genel Yönetim Giderleri Hesaplarına kaydedildiği görülmüştür.

Personel kıyafetleri, gıda ürünleri, kırtasiye ve temizlik malzemeleri gibi taşınırların 157 Diğer Stoklar Hesabı ile uyumlu olarak sarf edildikçe 770 Genel Yönetim Giderleri ve 740- Hizmet Üretim Maliyeti Hesaplarına aktarılması gerekmektedir.

Tablo 4: Dönem Sonu İtibarıyla Mevcut Taşınırlar