|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir belediye şirketinin varlık hesaplarında izlenmesi gereken taşınır malların doğrudan gider hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Şirketin almış olduğu personel kıyafetleri, gıda ürünleri, pos cihazları, yazar kasalar, kırtasiye ve temizlik malzemeleri gibi varlıkların, Türk Ticaret Kanunu ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde belirtilen kurallara aykırı olarak muhasebeleştirildiği belirlenmiştir. Bu durum, şirketin mali tablolarında güvenilir bilgi sunulmasını engellemektedir.
İlgili mevzuata göre, işletmelerin alım yaptıkları stoklar ve demirbaşlar, doğru hesap gruplarında izlenmeli ve gider hesaplarına aktarılmadan önce varlık hesaplarına kaydedilmelidir. Yapılan incelemelerde, şirketin ilk dokuz ayda gerçekleştirdiği 26 farklı alımın toplam değeri 6.619.797,26 TL olarak belirlenmiş ve bu taşınırların ilgili varlık hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür. Şirket, yapılan bulgulara ilişkin olarak gerekli düzeltmelerin yapılmaya başlandığını ifade etmiştir. Bu bağlamda, taşınır malların doğru bir şekilde izlenmesi ve üretim sürecinde kullanıldıkça gider hesaplarına aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Varlık Hesaplarında İzlenmesi Gereken Stokların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından alınan, personel kıyafetleri, gıda ürünleri, pos cihazı, yazar kasa, kırtasiye ve temizlik malzemeleri gibi taşınır malların ilgili olduğu varlık hesabında izlenmesi gerekirken gider hesabına kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Defter tutma yükümlülüğü” başlıklı 64’üncü maddesinde, her tacirin, ticari defterlerini işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutmak ve bu amaçla defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu; böylece işletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesinin bu defterlerden izlenebileceği belirtilmiştir. Ancak, Kanun’un defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, saklama ve ibraz hükümlerinin VUK ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği de hüküm altına alınmıştır.
1 seri no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “V-Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” bölümünde yer alan “Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı (c) bendinde; 15 Stoklar grubunda, işletmenin satmak, üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği, ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, yan ürün, artık ve hurda gibi bir yıldan az bir sürede kullanılacak olan veya bir yıl içerisinde nakde çevrilebileceği düşünülen varlıkların izlendiği belirtilmiştir. Bu grupta, 150 İlk Madde ve Malzeme, 151 Yarı Mamuller-Üretim, 152 Mamuller, 153 Ticari Mallar, 157 Diğer Stoklar hesapları bulunmakta olup, alınan stoklar ilgilisine göre söz konusu hesaplara kaydedilerek izlenmelidir.
Adı geçen Genel Tebliğ’e göre; işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi maddi varlıklar, 255 Demirbaşlar hesabında izlenmektedir.
Aynı Genel Tebliğ’e göre; bir işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servisleri giderleri 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına borç kaydedilerek izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda; Şirketin almış olduğu personel kıyafetleri, gıda ürünleri, pos cihazı, yazar kasa, kırtasiye, bakım onarım ve temizlik malzemeleri gibi taşınır malların Stoklar Hesap grubu ve 255 Demirbaşlar Hesabında izlenmesi gerekirken 770-Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedildiği görülmüştür. Şirket alımlarının örnekleme incelenmesinde, ilk dokuz ay 26 farklı alımla alınan toplam 6.619.797,26 TL tutarındaki taşınırların ilgili varlık hesaplarına kaydının yapılmadan doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Hatalı kayıtlar nedeniyle Şirket mali tablolarında 15 Stoklar grubu ve 255 Demirbaşlar Hesabı doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.
Şirket cevabında bulgudaki tespite iştirak edildiği ve gerekli işlemlerin yapılmaya başlandığı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklanan nedenlerle, personel kıyafetleri, gıda ürünleri, pos cihazı, yazar kasa, kırtasiye ve temizlik malzemeleri gibi taşınır malların ilgili olduğu varlık hesabında izlenmesi, stoklar üretimde sarf edildikçe ilgili gider hesaplarına aktarılması gerektiği değerlendirilmektedir.