|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin vergi alacaklarının takip süreçlerinde önemli eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. İdare, ödenmeyen vergi gelirlerinin takibinde gerekli haciz işlemlerini gerçekleştirmemiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, borçlulara ödeme emri tebliğ edilmesini ve bu emre uyulmaması durumunda haciz işlemlerinin başlatılmasını öngörmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, idarenin bu süreçleri başlattığı fakat haciz varakalarının düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Ödeme emri tebliğ edilen borçlular, 15 gün içinde borçlarını ödemedikleri veya mal bildiriminde bulunmadıkları takdirde, haciz işlemleri devreye girmektedir. İdare, borçluların mal varlıklarını araştırarak haciz işlemlerini başlatmakla yükümlüdür. Ancak, denetim sonuçları, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğini göstermektedir. Kamu idaresi, Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde İcra Servisi kurarak bu süreçleri iyileştirmek için çalışmalara başladığını belirtmiştir. Sonuç olarak, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin vergi alacaklarının tahsil süreçlerinde haciz varakalarının düzenlenmesi ve borçlu mükelleflerin mal varlıkları üzerinde gerekli haciz işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir. Bu adımlar, alacakların etkin bir şekilde tahsil edilmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Vergi Alacaklarının Takip Süreçlerinin Yerine Getirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin ödenmeyen vergi gelirlerinin takibinde izlenmesi gereken haciz süreçlerinin yerine getirilmediği görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinde;
“Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.
Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur. Ayrıca, borçlunun 114 üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.
(■■■)”
“Mal bildiriminde bulunmayanlar” başlıklı 60’ıncı maddesinde;
“Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu, 15 günlük müddet içinde borcunu ödemediği ve mal bildiriminde de bulunmadığı takdirde mal bildiriminde bulununcaya kadar bir defaya mahsus olmak ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik olunur.
Hapisle tazyik kararı, ödeme emrinin tebliğini ve 15 günlük müddetin bitmesini mütaakıp tahsil dairesinin yazılı talebi üzerine icra tetkik mercii hakimi tarafından verilir.
Bu kararlar Cumhuriyet Savcılığınca derhal infaz olunur.
İcra tetkik mercii hakimi tarafından verilen hapsen tazyik kararları her türlü harc ve resimden muaftır.”
“Haciz” başlıklı 62’nci maddesinde;
“Borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tesbit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunur.
Maliye Bakanlığı amme alacaklarının takibinde haczolunacak malların tespiti amacıyla yapılacak mal varlığı araştırmasının şekli, alanı ve kapsamı ile araştırma yapılacak amme alacaklarının türü ve tutarını belirlemeye yetkilidir. Bu yetki alacaklı amme idaresi itibarıyla da kullanılabilir.
Borçlu tarafından başkasının olduğu beyan veya üçüncü şahıs tarafından ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmiş bulunan malların haczi en sonraya bırakılır.
Ancak haczolunan gayrimenkul artırmaya çıkarılmadan, borçlu, borcun itfasına yetecek menkul mal veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterirse gayrimenkul üzerinde haciz baki kalmak üzere gösterilen menkul veya alacak da haczolunur.
Şu kadar ki, bu suretle mahcuz kalan gayrimenkulün idare ve işletmesine ve hasılat ve menfaatlerine tahsil dairesi müdahale etmez.
Tahsil dairesi alacaklı amme idaresi ile borçlunun menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmekle mükelleftir.”
“Haciz varakası” başlıklı 64’üncü maddesinde;
“Haciz muameleleri, tahsil dairelerince düzenlenen ve alacaklı amme idaresinin, mahalli en büyük memuru veya tevkil edeceği memur tarafından tasdik edilen haciz varakalarına dayanılarak yapılır.
Bu varakaların şekli ve ihtiva edeceği bilgiler Maliye Vekaletince belirtilir.”
“Aciz hali” başlıklı 75’inci maddesinde;
“Yapılan takip sonunda, borçlunun haczi caiz malı olmadığı veya bulunan malların satış bedeli borcunu karşılamadığı takdirde borçlu aciz halinde sayılır.
Yapılan takip safhalariyle bakıye borç miktarı bir aciz fişinde gösterilerek aciz hali tesbit olunur.”
“Aczin neticeleri” başlıklı 76’ncı maddesinde;
“Aciz halindeki borçlu hakkında teminat ve faiz aranmadan 48 inci madde hükmü tatbik olunabilir.
Alacaklı tahsil dairesi aciz halindeki borçlunun mali durumunu zamanaşımı süresi içinde devamlı olarak takip eder.”
hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümlere göre özetle; vadesinde ödeme yapılmazsa borçluya 15 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir “ödeme emri” düzenlenerek tebliğ edilir. Düzenlenen ödeme emrinde kişiye, borcunu zamanında ödemez veya mal bildiriminde bulunmazsa borcunun cebren tahsil edileceği ve mal bildiriminde bulununcaya kadar 3 ayı geçmemek üzere hapis ile cezalandırılacağı, mal bildirimini gerçeğe aykırı surette yaptığı takdirde ise 3 aydan 1 yıla kadar hapis ile cezalandırılacağı bildirilir. Ödeme emri üzerine hala ödeme yapılmamış ise “haciz varakası” düzenlenerek haciz işlemlerine başlanır. Bu kapsamda “mal varlığı araştırması” yapılır. Yapılan mal varlığı araştırmaları sonucunda haczedilen malın niteliğine göre 6183 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri çerçevesinde satış işlemleri başlatılır.
Yapılan incelemelerde; İdare tarafından yukarıda yer alan vergilendirme süreçlerinin işletildiği ancak haciz varakalarının düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; Mali Hizmetler Müdürlüğüne bağlı İcra Servisinin kurulduğu ve gerekli çalışmaların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla; İdare alacaklarına ilişkin takip süreçlerini haciz varakası düzenleyerek ve borçlu mükelleflerin mal varlığı üzerinde haciz işlemlerini tamamlayarak alacağını tahsil etmesi gerekmektedir.