|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin vadesi geçmiş vergi ve sigorta primleri ile kamu idarelerine ait ödenmemiş paylar nedeniyle bütçeye önemli bir faiz yükü eklediğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi, kamu idarelerinin nakit mevcudunun yetersiz olması durumunda ödemelerin öncelik sırasına göre yapılmasını öngörmektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu hükme uyulmadığını ve diğer ödemelere öncelik verilmesi sonucu kamuya olan borçların biriktiğini göstermektedir.
İdare, yapılandırmalar sonucunda yüksek faiz ödemeleriyle karşı karşıya kalmıştır. Örneğin, 6736 ve 7143 sayılı kanunlar kapsamında yapılandırılan katkı payları ve vergi borçları için toplamda 87.175.566,92 TL ek faiz yükü oluşmuş, 31 Aralık 2022 itibarıyla kalan faiz borcu ise 64.047.391,75 TL olarak belirlenmiştir. Bu durum, idarenin finansal yükümlülüklerini yerine getirmede zorluk yaşadığını göstermektedir. Denetim bulguları, idarenin diğer kamu idarelerine olan ödemeleri önceliklendirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Geçmişteki ödemelerin zamanında yapılmaması, ek yükümlülükler doğurmakta ve idarenin mali durumunu olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi, gelecekte benzer sorunların yaşanmaması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Vergi ve Primler ile Kamu İdarelerine Ait Payların Mevzuatta Öngörülen Sürelerde Ödenmemesi Nedeniyle Bütçeye Ek Faiz Yükü Getirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından vadesi geçmiş vergi ve sigorta primleri ile kamu idarelerine ait ödenmemiş paylar nedeniyle bütçeye yüksek tutarda faiz yükü getirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34’üncü maddesinde; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği, ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verileceği hükmü yer almaktadır.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; yukarıda belirtilen Kanun hükmü doğrultusunda işlem yapılmadığı; vadesi geçmiş vergi ve primler ile kamu idarelerine ait paylar bulunmasına rağmen diğer ödemelere öncelik verilmesi nedeniyle yıllar itibariyle biriken ve vadesi geçmiş kamuya olan borçların olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu borçlar yapılandırılmakla birlikte İdare ciddi tutarda faiz ödemek durumunda kalmaktadır.
Yapılandırmalardan kaynaklı ek faiz yükü şu şekildedir:
– 6736 sayılı Kanun ile yapılandırılan Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına ilişkin; 16.338.738,18 TL ek faiz yükü oluşmuş, yapılan ödemeler sonrasında 31.12.2022 tarihi itibarı ile İdarenin 7.776.145,93 TL faiz borcu bulunmaktadır.
– 7143 sayılı Kanun ile yapılandırılan Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına ilişkin; 16.763.659,23 TL ek faiz yükü oluşmuş, yapılan ödemeler sonrasında 31.12.2022 tarihi itibarı ile İdarenin 10.710.115,63 TL faiz borcu bulunmaktadır.
– 7143 sayılı Kanun ile yapılandırılan vergi borçlarına ilişkin; 15.741.258,26 TL ek faiz yükü oluşmuş, yapılan ödemeler sonrasında 31.12.2022 tarihi itibarı ile İdarenin 12.573.900,77 TL faiz borcu bulunmaktadır.
– 6736 sayılı Kanun ve 7256 sayılı Kanunlar ile SGK ek karşılık yapılandırmasına ilişkin; 181.352,91 TL ek faiz yükü oluşmuş, yapılan ödemeler sonrasında 31.12.2022 tarihi itibarı ile İdarenin 114.595,94 TL faiz borcu bulunmaktadır.
– 7256 sayılı Kanun ile yapılandırılan emekli keseneği memur, işçilerin emeklilik primleri, işçilerin işsizlik primleri ve vergi borçlarına ilişkin; 26.307.721,18 TL ek faiz yükü oluşmuş, yapılan ödemeler sonrasında 31.12.2022 tarihi itibarı ile İdarenin 22.962.054,02 TL faiz borcu bulunmaktadır.
– 7326 sayılı Kanun ile yapılandırılan emekli keseneği memur, işçilerin emeklilik primleri, işçilerin işsizlik primleri, memurların emeklilik primi ve vergi borçlarına ilişkin; 11.842.837,16 TL ek faiz yükü oluşmuş, yapılan ödemeler sonrasında 31.12.2022 tarihi itibarı ile İdarenin 9.910.579,46 TL faiz borcu bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen tutarlar ilgili kanunlar çerçevesinde yapılandırılmıştır. Borçların anapara toplamı 120.697.772,13 TL’dir. İdare yapılandırmalar kapsamında toplam 87.175.566,92 TL’lik ek faiz yüküyle karşı karşıya kalmıştır. Yapılandırılan takvimde toplam 23.128.175,17 TL faiz ödemesi gerçekleşmiş olup, 31.12.2022 tarihi itibarı ile ilgili yapılandırmalardan kaynaklı kalan faiz borcu toplamı 64.047.391,75 TL’dir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, bulguda yer verilen borçların çeşitli Kanunlar ile yapılandırıldığı ve finansal sorunlara çözüm üretilmeye çalışıldığı ifade edilmiştir.
İdarenin yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun olarak; diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara öncelik vererek ödeme işlemlerini gerçekleştirmesi gerekmektedir.