|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye şirketlerinin avans işlemlerinde teminat mektubu talep edilmemesinin önemli bir risk oluşturduğunu ortaya koymaktadır. İncelenen alımlar kapsamında, bazı firmalara avans verilmesine rağmen, bu işlemlerle ilgili olarak Şirketin kendisini güvence altına alacak herhangi bir teminat mekanizması oluşturmadığı gözlemlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu’na tabi olan belediye şirketleri, yöneticilerinin ticari faaliyetlerinde dikkatli ve özenli davranmalarını gerektiren yasal yükümlülüklere sahiptir.
Şirket, belirli işlerde iş bedelinin %50’sine kadar avans vermekle birlikte, bu avanslar için yüklenicilerden teminat talep etmemiştir. Bu durum, avans verilen firmaların iflas etmesi gibi olumsuz senaryolar karşısında Şirketin büyük zararlarla karşılaşmasına yol açabilir. Şirketin, istisna usulüyle yapılan alımlarda teminat aranmaması gerektiği yönündeki açıklaması, bu riskleri ortadan kaldırmamaktadır. Sonuç olarak, Şirket yöneticilerinin, ticari sorumluluklarını yerine getirerek, avans tutarlarını güvence altına alacak mekanizmaları hayata geçirmeleri elzemdir. Teminat mektubu gibi güvence seçeneklerinin uygulanması, olası risklerin minimize edilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Verilen Avanslarda Teminat Mektubu Aranmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan istisna kapsamındaki alımların incelenmesi sonucunda, bir kısım alımlarda Şirket tarafından ilgili firmalara avans verildiği, ancak avans verilen işlerle
ilgili Şirketi güvenceye alacak herhangi bir teminat mekanizmasının kurulmadığı, teminat mektubu ve benzeri bir güvence alınmadığı görülmüştür.
Bilindiği gibi belediye şirketleri Türk Ticaret Kanunu’na tabi olan özel hukuk tüzel kişileridir. Kanun’un “Tacir olmanın hükümleri başlıklı” 18’inci maddesinde, her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda, belediye şirketlerini yöneten kişilerin, normal bir insanın göstermesi gereken özenden daha fazla özen göstermeleri ve basiretli bir kişi gibi davranmaları kanuni bir zorunluluktur.
Şirket tarafından yapılan alımların bir kısmında Şirketin onayı ile iş bedelinin %50’sine kadar avans verilebileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda; çeşitli işlerde farklı oranlarda avanslar verilmiş, ancak bu avanslar karşılığında yüklenicilerden herhangi bir teminat alınmamıştır.
Şirket tarafından avans verilen işlerde teminat mektubu ya da bunun yerine geçecek herhangi bir belgenin aranmaması Şirket için büyük bir risk taşımaktadır. Avans verilen firmanın iflas etmesi veya benzeri bir durumda kalması sonucunda Şirket büyük bir zararla karşı karşıya kalabilecektir.
Şirket tarafından verilen cevapta, istisna usulü ile yapılan alımlarda teminat aranmasının kanuni bir zorunluluk olmadığı, teminat alınmamasından kaynaklı bir sorunla karşılaşılmadığı bunun yanında bundan sonraki süreçte bulgu konusu hususa dikkat edileceği belirtilmişse de hangi usul ile yapılırsa yapılsın henüz iş yapılmadan yüklü miktarlarda verilen avans için Şirketin kendini hiçbir güvenceye almaması, ortaya çıkabilecek herhangi olumsuz bir durumda Şirket için büyük bir risk unsuru barındırmaktadır.
Sonuç olarak Şirket yöneticileri basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı hareket etmemeli, Şirket menfaatlerini özenle takip etmelidir. Bu nedenle verilen avans tutarını her halükarda güvenceye alacak mekanizmaların oluşturulması, teminat mektubu gibi seçeneklerin uygulanması önem arz etmektedir.