|
ÖZET: Müşteriler tarafından yapılan ücret ve avans ödemelerinin bir kısmında kurumsal tahsilat sisteminin kullanılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir sorun olarak tespit edilmiştir. Kurumun banka hesaplarına yapılan hatalı ödemeler, bankadan elektronik fon transferi (EFT) ve havale yöntemlerinin tercih edilmesi nedeniyle artmış, bu durum çok sayıda iade işlemi gerektirmiştir. TSE, özel bütçeli bir kamu kurumu olarak, hizmet bedellerinin tahsilatında iki yöntem kullanmaktadır: kurumsal tahsilat sistemi ve bankadan EFT/havale.
Kurumsal tahsilat sistemi, ödemelerin otomatik olarak kaydedilmesini sağlarken, EFT ve havale yöntemi manuel işlem gerektirmekte ve bu da hatalı ödemelere yol açmaktadır. İncelemeler, müşterilerin avans ve ücret ödemelerinde sıkça hatalı işlemler gerçekleştirdiğini göstermektedir. Bu sorunları gidermek amacıyla, kamu idaresi kurumsal tahsilat sistemine geçiş projesi başlatmış ve 30.06.2025 tarihine kadar tüm tahsilatların bu sistem üzerinden yapılması planlanmıştır. Böylece, alacakların takibi ve tahsilat süreçlerindeki aksaklıkların önüne geçilmesi hedeflenmektedir. |
BULGU: Verilen Hizmetlerin Karşılığı Olarak Müşteriler Tarafından Yapılan Ücret ve Avans Ödemelerinin Tamamında Kurumsal Tahsilat Sisteminin Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Hizmet bedellerine ilişkin olarak müşteriler tarafından yapılan ücret ve avans ödemelerinin bir kısmında kurumsal tahsilat sistemi yerine bankadan elektronik fon transferi (EFT) ve havale yönteminin kullanılması nedeniyle kurumun banka hesaplarına çok sayıda hatalı ücret ve avans ödemesi yapıldığı ve buna ilişkin çok sayıda iade işlemi yapılmak zorunda kalındığı tespit edilmiştir.
TSE 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 550’nci maddesine göre tüzel kişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen özel bütçeli bir kamu kurumudur. Kararname’nin Enstitünün gelirlerini düzenleyen 563’üncü maddesi kapsamında gerçek ve tüzel kişilere ücret karşılığında verilen hizmetlerden alınan ücretler, kurumun gelirlerinin önemli bir kısmını teşkil etmektedir.
TSE’nin gerçek ve tüzel kişilere verdiği hizmetlerin ücret tarifesi ilgili birimlerin önerisi üzerine Yönetim Kurulu tarafından belirlenmektedir. Sunulan hizmetlerden yararlanmak isteyen müşteriler başvuru yaptıktan sonra hizmetin türüne göre varsa avans ödemesi yapmakta, hizmet tamamlandıktan sonra fatura bedelinin kalan kısmını ödemekte veya avans ödemesi istenmiyorsa doğrudan hizmetin fatura bedelini ödemektedir.
TSE sunmuş olduğu hizmetlerin karşılığında ücret ve avans tahsilatı yaparken iki yöntem kullanmaktadır:
1-Kurumsal tahsilat sistemi: Fatura bedelleri ve avans tahsil edilirken müşterilerin yapacakları ödemeleri otomatik hale getiren sistemdir. Müşteri ödeme yaparken fatura numarasını veya sipariş numarasını girdiğinde ödeme tutarı ve müşteri bilgisi otomatik olarak çıkmaktadır. Bu sistemde ödemeler müşteri cari hesaplarına banka sistemi üzerinden otomatik olarak kaydedildiği için personele ihtiyaç kalmamaktadır ve personel hatası ortadan kalkmaktadır.
2-Bankadan EFT/havale: Ödeme tutarı ve müşteri bilgisi manuel olarak girilerek kurumun banka hesabına ödeme yapılmaktadır. Yapılan ödemeler müşterilerin cari hesaplarına personel tarafından manuel olarak kaydedilmektedir. Bu yöntemde müşteriler tarafından hatalı veya mükerrer ödeme yapılabilmektedir. Ayrıca personel işlem hatasından dolayı ödemenin yanlış müşterinin cari hesabına kaydedilmesi, ödemelerin açıklama kısmında müşteri (firma/kişi) bilgisi olmadığı için cari hesap aktarımının yapılamaması gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır.
Yapılan incelemelerde müşteriler tarafından avans ve ücret ödemelerinin bir kısmının bankadan EFT ve havale yöntemiyle yapıldığı görülmüştür. Bu yöntemin kullanılması nedeniyle başvuru sahiplerince kurumun banka hesaplarına avans veya fatura bedelinin sehven fazla yatırıldığı, başvuruda bulunmadan avans yatırıldığı, mükerrer ödeme yapıldığı pek çok örnekle karşılaşılmıştır. Dolayısıyla da söz konusu hatalı ödemelerden kaynaklı olarak müşterilere çok fazla sayıda iade işlemi yapılmıştır.
Kamu İdaresi tarafından EFT ve havale sisteminin risklerini ortadan kaldırmak amacıyla kurumsal tahsilat sistemine tam geçişi sağlamak için kurumsal tahsilat projesinin başlatıldığı ifade edilmiştir. Cevapta ayrıca kurumsal tahsilat sistemi ile ilgili olarak EFT ve havale üzerinden tahsilatın sonlandırılarak faturaların tamamen kurumsal tahsilat sistemi üzerinden tahsiline 30.06.2025 tarihinde başlanmasının planlandığı ve avans ödemelerinin faturalar ile eşleştirilmesi konusunda çalışmalar yapıldığı da belirtilmiştir.
Sonuç olarak, kurumsal tahsilat sisteminin tüm hizmet ve avansların tahsilat işlemlerini kapsayacak şekilde uygulamaya geçirilmesinin alacakların takip ve tahsilindeki aksamaları önleyeceği ve kontrol riskini düşük düzeye indireceği değerlendirilmektedir.