|
ÖZET: Vidanjör çalışma sisteminde önemli eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü tarafından verilen işletme izin belgeleriyle çalışan vidanjör firmalarının, yönetmelik ve sözleşmelerde belirtilen belgeleri sunmadığını ve denetimlerinin yapılmadığını ortaya koymaktadır. ASAT’ın tarifeler yönetmeliği, vidanjör işletmelerinin teknik takip sistemlerini kullanmalarını zorunlu kılmakta ve bu sistemin maliyetlerinin firmalardan tahsil edileceğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde bu sistemin uygulanmadığı ve gerekli denetimlerin eksik olduğu görülmüştür.
Denetimlerde, vidanjörlerin GPS sistemi ile takip edilmesi gerektiği, ancak bu uygulamanın yeterince yerine getirilmediği anlaşılmıştır. Ayrıca, vidanjör çalışma formlarının düzenlenmediği, döküm alanlarında gerekli numunelerin alınmadığı ve vidanjörlerin atıksu naklinde yasaklara uyulmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu bulgular ışığında daha dikkatli davranacağını belirtmiş, ancak sözleşme ve yönetmelik şartlarına uygun denetimlerin düzenli olarak yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu durum, vidanjör firmalarının faaliyetlerinin etkin bir şekilde izlenmesi ve denetlenmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Vidanjör Çalışma Sisteminde Eksiklikler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından verilen işletme izin belgesi ile çalışan vidanjör firmalarından yönetmelikte ve sözleşmelerinde belirlenen belgelerin istenmediği ve denetimlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü Tarifeler yönetmeliğinin “Vidanjör tarifesi” başlıklı 17’nci maddesinde;
“İdare, araçların takibini daha sağlıklı yapabilmek için, teknik bir takip sistemi kurabilir ve sözleşme imzalayan vidanjör işletmelerinden bu sistemin kullanılmasını isteyebilir.
Teknik takip araçlarını kullanım maliyeti (servis sağlayan firmalara ödenen bedeller dâhil) vidanjör işletmelerinden tahsil edilir.
Bu hususta tanımlanan yönetmelik ve sözleşmelerde belirlenen usullere aykırı hareket eden vidanjör işletmelerinden Genel Kurul tarafından belirlenen cezalar tahsil edilir.”
Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin “Kanalizasyon Şebekesinin Bulunmadığı Yerlerdeki Atıksu Kaynaklarının Uyacağı Koşullar” başlıklı 19’uncu maddesinde;
b) Vidanjör firmalarının üzerine kayıtlı tüm araçlar GPS sistemi kullanılarak takip
edilecek ve İdare tarafından gerekli görülmesi durumunda vakum pompası dolum ve boşaltım vanası kontrol cihazlarıyla donatılması tüm masrafları firmaya ait olmak üzere istenecektir. Firmalar işletme izin belgesi alacakları tüm araçlara GPS sistemi kurmak zorundadır. GPS sistemi ile ilgili olarak vidanjör aracına dışarıdan yapılan her türlü fiziksel müdahaleler ve takibatı engelleyebilecek türden davranışların görülmesi durumunda, Vidanjör Sözleşmesinde tanımlı olan ilgili konuya ilişkin Tarifeler Yönetmeliğinde belirlenen cezai işlemler uygulanır. Vidanjör Sözleşmesinde belirtilen tüm şartlara firmalar uymak zorundadır. Uyulmaması halinde Tarifeler Yönetmeliğinde belirtilmiş olan ceza miktarlarını ödemekle yükümlü olacakları gibi en az 1 (bir) yıl süre ile faaliyetten men edilirler.
c) Vidanjörlerin çektikleri atıksuyun türü ve döküm alanı ASAT Genel Müdürlüğü’ nce belirlenir. Vidanjörler başka alana hiçbir şekilde döküm yapamazlar. Gerekli hallerde ASAT Genel Müdürlüğü’ nce döküm alanı değiştirilebilir.
ğ) Vidanjörlerin, teknik bir zorunluluk olması halleri dışında araçtan araca atıksu nakli yapmak yasaktır. Teknik bir zorunluluk var ise, ASAT Genel Müdürlüğü’ ne haber verilecek, müdürlüğün görevlendirdiği personel gözetiminde aktarım yapılacaktır.
m) Evsel nitelikli atıksa dışındaki kaynaklardan atıksulann çekilmek suretiyle vidanjörler tarafından tespit edilmesi durumunda gerekli görülen parametreler bedeli vidanjör firması tarafından ödenmek koşuluyla analiz yapılır. Yapılan değerlendirme ve firma beyanına dayanarak Tablo III – Sektrörler İtibariyle Kirlilik Parametreleri ve Katsayıları tablosundan sektör belirlenir, bu tablodaki Kmax değeri 2 kat olarak tahakkuk çıkartılır.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; vidanjör firmalarının işletme izin belgesi almaları, idare tarafından takibinin yapılması, döküm alanına gelen firmalardan numune alınması ve vidanjör çalışma formunun düzenli olarak tutulması istenmektedir.
Yapılan incelemede ise; vidanjör çalışma sisteminde eksikler görülmüş olup madde olarak aşağıda sıralanmıştır;
Gprs ve sensör kayıtlarının sözleşme şartlarında ve Çevre Kanunu hükümlerine göre takibinin yapılmadığı
Sözleşmede belirtilen “vidanjör çalışma formunun” düzenlenmediği
Vidanjör boşaltımlarından döküm yerlerinde gerekli numunelerin alınmadığı
Vidanjör çalışma sisteminin tek bir birim tarafından takip edilmemesi ve gerekli yaptırımlar için düzenli denetimlerin yapılmadığı ve
Döküm alanı dışında çekim ve boşaltım yapan vidanjörlerle ilgili gerekli takibin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda belirtilen hususlarla ilgili daha dikkatli ve özenli davranacağını ifade etmiştir.
Bu itibarla, idare tarafından sözleşme ve yönetmelik şartlarına uygunluk denetimlerinin düzenli olarak yapılması gerekmektedir.