|
ÖZET: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) arasında yapılan protokoller çerçevesinde, yağmur sularının uzaklaştırılması, dere ıslahları ve Haliç çamur bertarafı gibi hizmetlerin maliyetlerinin İSKİ’ye tam olarak iletilmediği tespit edilmiştir. İSKİ, bu hizmetlerin gerçekleştirilmesi için gerekli harcamaların İBB tarafından karşılanması gerektiğini belirtirken, 2018 tarihli ortak hizmet protokolü ile bu süreçlerin yürütülmesi için belirli sorumluluklar üstlenmiştir. Ancak, 2023 ve 2024 yıllarında İBB’nin İSKİ’ye olan borçlarının önemli ölçüde birikmesi, maliyetlerin ödenmesinde sorunlar yaşandığını göstermektedir.
Denetim raporuna göre, İBB’nin İSKİ’ye olan toplam borcu 7.957.562.221 TL olarak belirlenmişken, bu tutarın yalnızca 387.275.110 TL’sinin ödendiği, geriye kalan 7.570.287.111 TL’nin ise ödenmediği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, İSKİ’nin verilerine göre, 31 Aralık 2024 itibarıyla borcun 9.493.023.019,71 TL’ye ulaşması beklenmektedir. Bu durum, iki kurum arasındaki mali kayıtlar arasında 1.535.460.798,71 TL’lik bir fark olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, İBB’nin İSKİ’ye olan borçlarının ödenmesi ve iki kurum arasındaki kayıt farklılıklarının giderilmesi için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmaktadır. İSKİ, bu süreçte gerekli mutabakatların sağlanması için çalışmalar yapacağını belirtmiştir. |
BULGU: Yağmur Sularının Uzaklaştırılması, Dere Islahları ve Haliç Çamur Bertarafı Kapsamında Yapılan İşlere İlişkin Bedellerin İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresine Gönderilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) ile yapılan protokol ve yazışmalara göre yağmur sularının uzaklaştırılması, dere ıslahları ve Haliç çamur bertarafı işlerine ait bedellerin İSKİ’ye tam olarak gönderilmediği görülmüştür.
İSKİ’ye yağmur sularının uzaklaştırılması, dere ıslahları ve çamur bertarafına ilişkin ilgili mevzuat hükümlerinde doğrudan bir görev veya sorumluluk verilmemekle birlikte 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25’inci maddesine göre; yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilebilecek, bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar ise tarifelere dahil edilmeyecektir.
Bu bağlamda, İBB ile İSKİ arasında 14.02.2018 tarihli ve 170 sayılı Meclis Kararına istinaden Yağmursuyu Tesislerinin Yapılmasına İlişkin Ortak Hizmet Protokolü imzalanmıştır. Söz konusu Protokol, İBB sınırları içerisindeki yağmur suyu tesislerinin, giderleri İBB tarafından karşılanmak üzere İSKİ tarafından yapılması amacıyla hazırlanmıştır.
Protokolün “Mali Yükümlülükler” başlıklı 5.1.g. maddesinde; yağmur suyu tesislerinin projelendirme bedelleri hariç olmak üzere İSKİ tarafından yapılan tüm, yapım, temizlik, işletme, bakım ve onarım giderlerinin İBB tarafından İSKİ’ye ödeneceği düzenlemesi yapılmıştır.
Mezkûr Protokolün “işletme, bakım ve onarım yükümlülükleri” başlıklı 5.1.d. maddesinde de; yağmursuyu toplama ve uzaklaştırma sistemleri ile ilgili olarak, İBB sorumluluk alanındaki ve ıslahı tamamlanan derelerin temizliği, işletilmesi, bakım ve onarımının İSKİ’nin sorumluluğunda olduğu, İBB sorumluluk alanındaki derelerin mansaplandığı noktalarda batık çalışan dere ağzının, kanalizasyon by-pass yapılarının ve haliçlerin dip temizliğinin İBB Deniz Hizmetleri Müdürlüğü imkanları ile yapılması gerekenlerin İBB tarafından, diğer dere ağzı temizliğinin ise İSKİ tarafından yapılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
04.10.2018 tarihinde İBB tarafından İSKİ’ye yazılan yazı ile Haliç’te iyi su durumunun muhafaza edilmesi ve olması gereken derinlikte düzgün bir dip yapısının oluşturulması için söz konusu dredger pompa sistemi ve susuzlaştırma tesisinin İBB Deniz Hizmetleri Müdürlüğü’nün teknik imkanları arasında bulunmaması sebebiyle İSKİ tarafından kurulması istenmiştir.
Bu bağlamda, yağmur sularının uzaklaştırılmasına, dere ıslahları ve temizliği ile Haliç çamur bertarafına ilişkin İSKİ tarafından katlanılan maliyetler İBB’den talep edilmektedir.
Yapılan incelemede, Yağmursuyu Tesislerinin Yapılmasına İlişkin Ortak Hizmet Protokolü kapsamında İBB’den talep edilen bedellere ilişkin İdareden çalışma istenmiş olup söz konusu çalışma neticesinde; 2.346.244.428 TL 2023 yılından yapılan devir, 5.611.317.793 TL 2024 yılı içerisinde oluşan çalışmalardan kaynaklı oluşan tutar olmak üzere toplam 7.957.562.221 TL tutarında İBB’nin İSKİ’ye borcunun bulunduğu, söz konusu tutarın 2024 yılı içerisinde sadece 387.275.110 TL’sinin ödendiği/mahsup edildiği, kalan 7.570.287.111 TL’nin İBB tarafından İSKİ’ye ödenmediği tespit edilmiştir.
İdare verilerinin yanında İSKİ’den alınan verilere göre yağmursuyu kanal inşaatı, dere ıslahı ve haliç çamur bertarafı özelinde 31.12.2024 tarihi itibarıyla İdarenin İSKİ’ye olan borcu ise 9.493.023.019,71 TL’dir. Bu bağlamda, İdare verisi ile İSKİ verisi arasında 1.535.460.798,71 TL (9.493.023.019,71-7.957.562.221=1.535.460.798,71) fark bulunduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; yağmur sularının uzaklaştırılması, dere ıslahları ve haliç çamur bertarafı kapsamında İSKİ tarafından yapılan işlere ilişkin borçların ödenebilmesi hususunda nakit durumuna göre planlama yapılacağı, İSKİ ile İBB kayıtları arasındaki tutar farkının ise İSKİ tarafından faturası düzenlenmiş ancak henüz İdareye gönderilerek ödeme emrine bağlanmamış giderler olduğunun tespit edildiği, İSKİ ile mutabakat sağlanması için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Protokol hükümlerine göre İBB adına yapılan söz konusu işlere ilişkin borçların İSKİ’ye ödenmesi, aynı zamanda iki idare özelinde tutulan kayıtlara ilişkin farklılığın giderilmesi için gerekli çalışmanın yapılması gerekmektedir.