|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen yol yapım ihalelerinde, yaklaşık maliyet hesabına esas iş miktarlarının mevzuatta belirtilen usullere uygun olarak belirlenmediğini ortaya koymaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, ihaleye çıkmadan önce gerekli arazi ve zemin araştırmalarının yapılması, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir. Ayrıca, yapım işinin karmaşık olması durumunda ön veya kesin projelerin hazırlanması ve bu projelere dayalı olarak yaklaşık maliyetin hesaplanması zorunludur.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle projelerin ve mahal listelerinin hazırlanmasını şart koşmaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, Muhtelif Yol Yapım İşleri ihalesinde projelerin ve mahal listelerinin ihale dokümanında yer almadığı tespit edilmiştir. Bu durum, isteklilerin tekliflerini etkileyen önemli bir eksikliktir. Mahal listeleri, işin hangi alanlarda gerçekleştirileceğini gösteren belgeler olarak, ihale sürecinin sağlıklı işlemesi için kritik öneme sahiptir. Kamu İdaresi, 2025 yılı içerisinde yapılacak ihalelerde bu eksikliklere dikkat edileceğini belirtmiştir. Dolayısıyla, birim fiyatlı ihale edilen yapım işlerinde, mevzuata uygun olarak ön veya kesin projelerle mahal listelerinin hazırlanması, isteklilerin tekliflerini daha gerçekçi bir şekilde oluşturabilmesi ve sözleşme uygulamalarında tarafları bağlayıcı belgelerin sözleşme ekinde yer alması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yaklaşık Maliyet Hesabına Esas İş Miktarlarının Tespitinin Mevzuatta Öngörülen Şekilde Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yol yapım işlerinde yaklaşık maliyet hesabına esas iş miktarlarının tespitinin mevzuatta öngörülen şekilde yapılmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; ön proje belli bir yapının kesin ihtiyaç programına göre, gerekli arazi ve zemin araştırmaları yapılmadan, bilgilerin halihazır haritalardan alındığı, çevresel etki değerlendirme ve fizibilite raporları dahil elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plân, kesit, görünüş ve profillerin belirtildiği bir veya birkaç çözümü içeren proje olarak tanımlanmıştır.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı, ihale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği, uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılmasının zorunlu olduğu, ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde, ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği düzenlenmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:
Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.
Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır” denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, uygulama projesi yapılmadan birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işlerinde ön veya kesin projeler ile bunlara ilişkin mahal listelerinin hazırlanması, yaklaşık maliyetin bu belgeler esas alınarak hesaplanması ve isteklilerin tekliflerine esas olacak şekilde ihale dokümanına konulması ve sözleşmenin uygulanması sırasında da bu belgelerin tarafları bağlayıcı bir unsur olarak sözleşme ekinde yer alması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, İdare tarafından çıkılan Muhtelif Yol Yapım İşleri ihalesinde işe ilişkin projelerin ve mahal listelerinin ihale dokümanında yer almadığı tespit edilmiştir.
İhale edilen işlerde istekliler, projelere ve bunlara ilişkin mahal listelerinde gösterilen işlerin tamamına teklif vermektedir. Mahal listeleri, yapım işlerinde hangi imalatın hangi alana uygulanacağını gösteren dokümanlardan birisi olup, isteklilerin hazırlayacakları teklifleri de doğrudan etkileyen unsurlardan biridir. Bu anlamda, yapım işlerinde projelerle birlikte mahal listelerinin de hazırlanıp ihale dokümanına dahil edilmek suretiyle ihaleye çıkılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında 2025 yılı içerisinde yapılacak ihalelerde bulgumuzda yer verilen hususlara titizlikle riayet edileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, birim fiyatlı ihale edilen yapım işlerinde kanuni bir gereklilik olan ön veya kesin projelerle mahal listelerinin mevzuata uygun olarak hazırlanarak ihaleye çıkılması ve bu suretle isteklilerin tekliflerinin daha sıhhatli ve gerçekçi olarak hazırlamasının sağlanması ve sözleşmenin uygulanması sırasında da tarafları bağlayıcı bir unsur olarak mevzuata uygun hazırlanan bu belgelerin sözleşme ekinde yer alması gerekmektedir.