Yaklaşık maliyetin altında ve sınır değerin üstünde tek teklifin yer aldığı ihalenin iptal edilmesinin mevzuata uygun olup olmayacağı (KİK)

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:     

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ

BAŞVURU SAHİBİ:

Yertek Mühendislik Araştırma ve Sondaj San. Tic. Ltd. Şti.,

Dereboyu Cad. Gürcükızı Sokak No: 33/1 Ortaköy/ Beşiktaş/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı,

Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı Çankaya Mah. İstiklal Cad. Özel İdare İşhanı Kat: 5 Akdeniz/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/47695İhale Kayıt Numaralı “Mersin Kent Merkezi Mezitli-Yenişehir-Akdeniz İlçeleri Nazım İmar Planına Esas 1/5000 Ölçekli Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

            Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından 25.05.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mersin Kent Merkezi Mezitli-Yenişehir-Akdeniz İlçeleri Nazım İmar Planına Esas 1/5000 Ölçekli Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Yertek Mühendislik Araştırma ve Sondaj San. Tic. Ltd. Şti.nin 05.06.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.06.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.06.2015 tarih ve 51896 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.06.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2015/1621 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde idarece uygun görülmeyen yaklaşık maliyet bildirimlerinin kabul edilemeyeceğine ilişkin hükmün yer aldığı, 10.04.2015 tarihinde idarece yaklaşık maliyetin tespiti için fiyat teklifi talep edildiği, bunun üzerine firmaları tarafından 1.070.000,00 TL fiyat teklifi verildiği,  ancak değerlendirme aşamasında “bildirilen yaklaşık maliyet piyasa şartlarını sağlamıyor” gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu hususun mevzuata uygun olmadığı, kaldı ki iki isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, bununla birlikte ihaleye katılan istekliler tarafından KGM birim fiyatlarının esas alındığı ve bu fiyatlarda belli bir indirim yapmak suretiyle teklif fiyatlarının oluşturulduğu, yaklaşık maliyet tespitinde teklif edilen tutarın ön teklif olarak algılanmasının yanlış olduğu, bu sebeple tekliflerinin değerlendirmeye alınması ve söz konusu ihalenin kaldığı yerden devam etmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihalenin 25.05.2015 tarihinde gerçekleştirildiği, 01.06.2015 tarihli ihale komisyonu kararından söz konusu ihaleye 8 isteklinin katıldığı, anılan isteklilerden G ve M Mühendislik Sondaj Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Hama Müh. Dan. Eğt. San. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının (663.333,33 TL) üzerinde olması sebebiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Tülay Fahlioğulları, Gür Mühendislik Jeoteknik Sondaj Harita İnş. Mak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., S-O-İ-L Teknik Etüt Müşavirlik Mühendislik İnş. ve Tic. A.Ş., Ankara İmar Plan Harita İnşa Mühendislik Tur. San. Tic.  Ltd. Şti. ve ARE Jeoteknik Mühendislik Müş. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin idarece hesaplanan sınır değerin (510.256,41 TL) altında kalması sebebiyle reddedildiği, başvuru sahibi tarafından yaklaşık maliyetin tespiti için vermiş olduğu teklif fiyatının 1.070.000,00 TL, söz konusu ihaleye katılımda teklif edilen bedelin 515.000,00 TL olduğu, bunun neticesinde yaklaşık maliyet tutarının yanlış hesaplanmasına yol açtığı gerekçesiyle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. (Değişik son cümle: 30/7/2003-4964/24 md.) Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü, 

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü yer almaktadır.

İhale işlem dosyası incelendiğinde, yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin olarak idare tarafından başvuru sahibi dâhil olmak üzere üç firmadan 09.04.2015 tarihli yazılar ile fiyat teklifi istenildiği, başvuru sahibi tarafından 1.070.000,00 TL, diğer iki firma tarafından ise 450.000,00 TL ve 470.000,00 TL fiyat teklifi verildiği, bu doğrultuda söz konusu fiyatların ortalaması alınmak suretiyle yaklaşık maliyetin hesaplandığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünden, yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde tek tek sayılmak suretiyle piyasadan yapılacak fiyat araştırması dâhil çeşitli yöntemlerin belirlendiği, söz konusu yöntemlerden birinin veya birkaçının idareler tarafından öncelik sırası olmaksızın kullanılabileceği, fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmaması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda idare tarafından yaklaşık maliyetin, üç firmadan alınan fiyat bildirimlerinin ortalaması alınmak suretiyle hesaplandığı, söz konusu fiyat bildirimlerinin 450.000,00 TL, 470.000,00 TL ve 1.070.000,00 TL olduğunun görüldüğü, başvuru sahibi tarafından diğer verilen fiyat tekliflerine göre iki katından daha yüksek bir tutar öngörüldüğü, anılan Yönetmelik’in 8’inci maddesinde gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimlerinin dikkate alınmaması gerektiğinin hüküm altına alındığı, buradan hareketle söz konusu durumda da başvuru sahibi tarafından yapılan fiyat bildiriminin dikkate alınıp alınmayacağına ilişkin idarenin takdir yetkisine sahip olduğu anlaşılmış olup, yaklaşık maliyetin tespiti için verilen teklif fiyatının ihalede teklif edilen bedelden daha yüksek olması ve yaklaşık maliyetin tutarının yanlış hesaplanmasına yol açtığı gerekçesiyle başvuru sahibinin yeterlik belgeleri uygun olmakla birlikte teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 08.06.2015 tarihinde başvuru sahibi tarafından idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarece 15.06.2015 tarihli karar ile söz konusu şikâyet başvurusuna cevap verildiği, anılan cevap dilekçesinde “…4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali başlıklı 39’uncu maddesi “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” Hükmü yer almakta olup, idaremiz tarafından bütün teklifler reddedilerek ihale iptal edilmiştir.

Ayrıca, anılan ihalenin tarafınıza bildirilen ihale komisyon kararı detaylı olarak incelendiğinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan rekabet şartlarının oluşmadığı da net bir şekilde açıklanmıştır.” hususlarına yer verilerek şikâyet başvurusunun reddedildiği,

01.06.2015 tarihli ihale komisyonu kararında ise “…Kamu İhale Kanunu’nun Temel İlkeler başlıklı 5’inci maddesi “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü ile yukarıda yer alan açıklamalar/tespitler de göz önüne alındığında komisyonumuz tarafından (3) sıra nolu teklif sahibi Yertek Müh. Araş. ve Sondaj San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Tüm bu değerlendirmelerden/açıklamalardan sonra; ihalenin iptal edilmesine …” hususlarına yer verildiği,

Başvuru konusu işe ait İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde  “Teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerin teklifleri, Kanunun 38’inci maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesinin mevcut olduğu görülmüştür.

Söz konusu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, idarenin buradaki iradesinin ihalede geçerli teklif kalmaması sebebiyle ihalenin iptal edilmesinden öte, yaklaşık maliyetin yanlış tespit edildiği düşüncesiyle yeterince rekabetin sağlanamadığı şeklinde olduğunun anlaşıldığı, her ne kadar yaklaşık maliyetin tespitinde başvuru sahibi tarafından verilen fiyat teklifinin idarece dikkate alınmaması gerekmekle birlikte, bahsi geçen hususun yaklaşık maliyetin daha yüksek bir tutarda belirlenmesine yol açtığı, tespit edilen yaklaşık maliyet doğrultusunda sınır değerin 510.256,41 TL (663.333,33 TL/1,30 =510.256,41 TL) olarak hesaplandığı, şikâyete konu ihaleye 8 isteklinin katıldığı, İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde yer verilen düzenleme uyarınca sınır değerin altında olduğu tespit edilen beş isteklinin teklifinin reddedildiği görülmüş olup, bahsi geçen hususun esası etkileyecek bir nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan hususlar bir arada değerlendirildiğinde, anılan ihale komisyonu kararında belirtildiği üzere yaklaşık maliyetin tespitinde daha yüksek bir fiyat teklifi verildiği ve bunun neticesinde yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı gerekçesiyle başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılma işlemi uygun olmamakla birlikte, söz konusu durumda sınır değer tespitinin doğru bir şekilde yapılamayacağı, buna bağlı olarak teklif değerlendirmesinin objektif olarak gerçekleştirilemeyeceği, kaldı ki yaklaşık maliyetin altında ve sınır değerin üstünde tek teklifin yer aldığı göz önünde bulundurulduğunda, mevcut durumun anılan 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelerden “rekabet” ve “kaynakların verimli kullanılması” ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, bu doğrultuda idarece verilen iptal kararının mevzuata uygun olduğu, belirtilen gerekçeler doğrultusunda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.