|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından yürütülen mal ve hizmet alım ihale süreçlerinde, yaklaşık maliyetin mevzuat hükümleriyle uyumlu olmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler, önceki yıllara ait sözleşme fiyatlarının dikkate alınmadığını göstermektedir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8. maddesi, idarelerin alımın niteliği ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak fiyatları kullanarak yaklaşık maliyet hesaplaması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yeterli teklif alınamayan durumlarda önceki dönem fiyatlarının güncellenerek kullanılması önerilmektedir.
Ayrıca, yaklaşık maliyet hesaplamasında gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan aşırı sapma gösteren teklifler de değerlendirmeye alınmıştır. Mal Alımı ve Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, idarelerin gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmayan fiyat bildirimlerini dikkate almaması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, değerlendirmeye alınmayan fiyat bildirimlerinin gerekçeleri hesap cetvelinde belirtilmelidir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve gelecekte bu hususlara dikkat edileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, yaklaşık maliyetin tespitinde gerçekçi olmayan fiyatların değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmaktadır. |
BULGU: Yaklaşık Maliyetin Mevzuat Hükümleriyle Uyarlı Şekilde Belirlenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığınca gerçekleştirilen mal ve hizmet alım ihale süreçleri üzerinde yapılan incelemede; yaklaşık maliyetin belirtilen mevzuat hükümleriyle uyarlı olmadığı tespit edilmiştir.
Yaklaşık Maliyet Hesaplamasında Önceki Dönemler Sözleşme Fiyatlarının Dikkate Alınmaması
Yaklaşık maliyet bedelinin tespitinde bir önceki yıl sözleşme fiyatlarının değerlendirmeye alınmadığı görülmüştür.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin hesaplanması başlıklı 8’inci maddesinde; idarelerin alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak bu maddenin (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyet hesaplaması yapacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; idare, alım konusu mal ile ilgili daha önceki dönemlerde alım yapmış ise bu alımlarda ortaya çıkan sözleşme bedellerinin, endeks veya Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan ilgili endekslerden uygun olanının kullanılmak suretiyle güncellenerek yaklaşık maliyetin hesaplanabileceği belirtilmiştir. Döviz ile yapılmış olan alımlarda ise TCMB döviz alış kuru veya çapraz kur üzerinden fiyatlar güncellenerek yaklaşık maliyet hesap edilebileceği belirtilmiştir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde de benzer düzenleme bulunmaktadır.
Her ne kadar Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği yaklaşık maliyetin hesaplanmasında idarelere farklı seçenekler sunmuş ve takdir yetkisi tanımış olsa da; yaklaşık maliyet hesaplaması yapılırken özellikle piyasadan yeterli düzeyde teklif alınamayan durumlarda önceki senelerde sözleşmeye yansıyan fiyatları güncellemek suretiyle kullanılması uygun olur. Zira yaklaşık maliyet oluşturulması kapsamında yazılan idare yazılarına dönüş sağlanarak yeterli sayıda teklif alınamaması genel bir problem olduğu anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından, bulguda yer alan tespite katılınmış olup, bundan sonraki işlemlerde söz konusu hususlara dikkat edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak bir önceki yıllarda alım konusu ile ilgili sözleşme fiyatlarının yaklaşık maliyetin tespitinde değerlendirmeye tabi tutulmaması, yaklaşık maliyetin gerçek piyasa fiyatlarının üzerinde belirlenmesine ve yaklaşık maliyetlerin hatalı hesaplanmasına neden olabileceği değerlendirilmektedir.
Yaklaşık Maliyetin Tespitinde Aşırı Sapma Gösteren Tekliflerin Değerlendirme Dışında Tutulmaması
Mal ve hizmet ihalelerine ilişkin yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, hatalara sebep olabilecek gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan aşırı sapma gösteren fiyat bildirimlerinin değerlendirmeye alındığı tespit edilmiştir.
Mal Alımı ve Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin 8’inci maddesinde; İdare yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, alım konusu malın niteliğini, miktarını, teslim süresini, nakliyesini, sigortasını ve diğer özel şartlarını belirterek katma değer vergisi hariç fiyat bildirilmesini ister. Ancak, idare, gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında hatalara sebep olabilecek fiyat bildirimlerini ve proforma faturaları değerlendirmeye almaz. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan her tür bilgi ve belgeye hesap cetveli ekinde yer verilir. Değerlendirmeye alınmayan fiyat bildirimleri ile proforma faturaların değerlendirmeye alınmama gerekçeleri de hesap cetvelinde gösterilmesi gereklidir. Benzer düzenleme Hizmet Alımları İhale Yönetmeliği’nde de bulunmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından, bulguda yer alan tespite katılınmış olup, bundan sonraki işlemlerde söz konusu hususlara dikkat edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak yaklaşık maliyetin tespitinde gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmayan, aşırı sapma gösteren teklifler ile proforma faturaların, gerekçesinin de belirtilmesi suretiyle, değerlendirme dışında tutulması gerekir.