|
ÖZET: Yapı Kayıt Belgesi alan bazı bina sahiplerinin, emlak vergisi ödemelerinde arazi vergisi yöntemini kullanmaya devam ettikleri tespit edilmiştir. İmar barışı çerçevesinde, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması amacıyla 3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenen Geçici 16. madde, 31.12.2017 tarihinden önce inşa edilen yapılar için başvuru ve kayıt sürecini düzenlemektedir. Bu kapsamda, 31.10.2018 tarihine kadar başvuruların yapılması ve kayıt bedelinin ödenmesi gerekmektedir. Başvuru ve ödeme süreleri, 01.07.2019 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile uzatılmıştır.
Yapı Kayıt Belgesi’nin kullanımına dair usul ve esaslar, 06.06.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu belgelerin, ilgili belediyelere sunulması zorunluluğu bulunmaktadır. Emlak Vergisi Kanunu’na göre, Türkiye sınırları içindeki binalar bina vergisine tabi olup, bina tanımı, insanların kullanımına uygun sabit yapıları kapsamaktadır. Yapı kayıt belgesi almış olanların emlak vergisi mükellefiyetleri incelendiğinde, bazı kişilerin bina vergisi yerine arazi vergisi ödemeye devam ettiği görülmüştür. Kamu İdaresi, bu durumu kabul ederek, 139 kişinin işlemlerinin revize edilmesi ve vergi ihbarname sürecinin başlatıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, yapı kayıt belgesi sunanların mükellefiyetleri gözden geçirilerek, bina vasfına uygun yapılar için bina vergisi üzerinden emlak vergisi tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Yapı Kayıt Belgesi Alan Bazı Bina Sahiplerinin Arazi Vergisi Ödemeye Devam Etmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İmar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alan bazı bina sahiplerinin emlak vergisini arazi vergisi üzerinden ödemeye devam ettiği görülmüştür.
Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla 3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenen Geçici 16’ncı madde ile 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31.10.2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31.12.2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Maddede ayrıca başvuru ve ödeme süresinin bir yıla kadar uzatılabileceği belirtilmiştir. Bu hükme istinaden 01.07.2019 tarihli ve 30818 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1267 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile başvuru süresi 15.06.2019 tarihine, ödeme süresi ise 31.12.2019 tarihine kadar uzatılmıştır.
Ayrıca İmar Kanunu’nun Geçici 16’ncı maddesinde dayanılarak hazırlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar, 06.06.2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Usul ve Esaslar’ın “Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri” başlıklı 6’ncı maddesi ile yapı kayıt belgesi verilen yapıların maliklerine bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine verme zorunluluğu getirilmiştir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesine göre Türkiye sınırları içinde bulunan binaların bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabi olduğu, 3’üncü maddesinde Bina Vergisini; binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 2’nci maddesine göre bina tabiri; yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsamaktadır. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5’inci maddesinde ise bina, kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarayan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılar olarak tanımlanmıştır.
İmar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alarak idareye ibraz etmiş kişilerle bu kişilere ait emlak vergisi mükellefiyetlerinin incelenmesi neticesinde, yapı kayıt belgesi alarak taşınmazları üzerinde ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıları kaydettiren bazı kişilerin bina vergisi yerine arazi vergisi üzerinden emlak vergisi ödemeye devam ettiği görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup 139 kişinin işlemlerinin revize edilerek vergi ihbarname sürecinin başlatıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak İdare tarafından, yapı kayıt belgesini ibraz edenlerin mükellefiyetleri incelenerek bina vasfına uyan yapılar için bina vergisi üzerinden emlak vergisi alınmasına yönelik tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.