|
ÖZET: Yapı ruhsatı alınmadan inşa edilen yapılara ilişkin bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesi, yapıların tanımını yaparken, 21. maddesi ise tüm yapıların ruhsat almasının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda, ruhsatsız inşaatların da bina inşaat harcına tabi olduğu ifade edilmektedir. Bu durum, ruhsat almadan inşa edilen yapıların sahiplerine de harç tahakkuk ettirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Denetim raporlarında, yalnızca ruhsat başvurusunda bulunanlardan bina inşaat harcının tahsil edildiği, ancak kaçak yapılara yönelik harç tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği anlaşılmıştır. Kamu İdaresi, bu harca ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin başlatıldığını bildirmiştir. Belediye sınırları içinde yapılaşmanın artması ve sunulan hizmetlerin genişlemesi göz önünde bulundurulduğunda, geçmiş yıllarda inşa edilen kaçak yapılar için de gerekli tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması önem arz etmektedir. Bu, hem mevzuat hükümlerinin uygulanması hem de kamu gelirlerinin artırılması açısından kritik bir adımdır. |
BULGU: Yapı Ruhsatı Almadan İnşa Edilen Yapılara Yönelik Bina İnşaat Harcı Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yapı ruhsatı almadan inşa edildiği tespit edilen yapılara ilişkin bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5’inci maddesinde; yapı, karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde; bu Kanun’un kapsamına giren bütün yapılar için 26’ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılmasının da yeniden ruhsat alınmasına bağlı olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun bina inşaat harcına yönelik “Konu, vergiyi doğuran olay” başlıklı Ek 1’inci maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6’da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir.
Konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi (konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi) halinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur.
İnşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağı doğmuş sayılır.”
denilmektedir.
Anılan Kanun’un Ek 5’inci maddesinde; bina inşaat harcının, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödeneceği, inşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması halinde inşaat ruhsatı kısmen veya tamamen iptal edilirse, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iadelerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Belediye sınırları içerisinde yapı ruhsatı başvurusu yapanlardan tahsil edilen bina inşaat harcının, ruhsat almadan kaçak olarak inşa edilen yapı sahiplerine de tahakkuk ettirilmesinin Kanun hükümlerinin bir gereği olduğu anlaşılmaktadır.
Gelirler üzerinde yapılan incelemelerde; yalnızca yapı ruhsatı başvurusunda bulunanlardan ruhsat aşamasında bina inşaat harcının tahsil edildiği ancak 3194 sayılı Kanun kapsamında, para cezası ve yıkım kararı alınan kaçak yapılara yönelik bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, söz konusu harca yönelik tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin başlatıldığı ifade edilmiştir.
Belediye sınırları içerisinde yapılaşmanın hızla arttığı buna yönelik vatandaşlara sunulan hizmetlerde de artış yaşandığı düşünüldüğünde, İdare tarafından gerçekleştirilen hizmetlerin aksamadan yürütülmesi konusunda önemli bir gelir kalemi olan bina inşaat harcına yönelik anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda zamanaşımı süreleri de dikkate alınarak geçmiş yıllarda inşa edilen kaçak yapıları da kapsayacak şekilde tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması gerekmektedir.