|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde yapı ruhsatı alınmadan kullanılan bazı binalara emlak vergisi tahakkuk ettirilmediğini ortaya koymuştur. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için belediyelerin gerekli önlemleri almasını ve bu yapıların yıktırılmasını öngörmektedir. Ayrıca, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre, bina malikinin emlak vergisi ödemesi gerektiği belirtilmiştir. Ruhsatı olmayan binalarda, tapu kayıtlarında malik görünmese bile, bu binalara malik gibi tasarruf edenlerin mükellef olarak emlak vergisi yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2022 yılı itibarıyla belediye sınırları içinde ruhsatı olmayan 33 yapı tespit edilmiştir. Bu yapılar arasında yalnızca 3’üne emlak vergisi tahakkuk ettirilirken, diğer 30 yapı için bu işlem gerçekleştirilmemiştir. İdare İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, gerekli çalışmaların yapıldığını belirtmiş olsa da, bu durumu destekleyen herhangi bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, mevcut mevzuat hükümleri doğrultusunda, yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binalara ilişkin emlak vergisi tarh ve tahakkuk işlemlerinin ivedilikle gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Yapı Ruhsatı Olmayan Bazı Binalardan Emlak Vergisi Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yer alan ve yapı ruhsatı alınmadan kullanılan bazı binalara emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edilerek, yapının mühürleneceği ve inşaatın derhal durdurulacağı, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği belirtilmiştir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde; Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödemesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binalarda tapu kayıtlarında bina maliki gözükmese dahi binaya malik gibi tasarruf edenlerin mükellef olarak emlak vergisi ödemesi gerekmektedir. Şöyle ki; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden; yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binalarında emlak vergisine tabi olduğu ve bu binalara malik gibi tasarruf edenlerin emlak vergisini ödemesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; İdare İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden alınan verilere göre 2022 yılında İdare sınırları içerisinde 33 adet yapı ruhsatı alınmadan kullanılan yapı bulunduğu görülmüştür. Bu 33 adet yapıdan sadece 3 adet yapı kayıt belgesi alan mükellefe emlak vergisi tahakkuk ettirildiği, geriye kalan 30 adetine ise emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, gerekli çalışmaların yapıldığı ifade edilmişse de herhangi bir kanıtlayıcı bilgi ya da belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun olarak, yapı ruhsatı alınmadan kullanılan bazı binalara ilişkin emlak vergisi tarh ve tahakkuk işlemlerinin yerine getirilmesi gerekmektedir.