|
ÖZET: Yapı ruhsatı alınmadan inşa edilen binalar için emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapıların tespit edilmesi durumunda, belediyeler veya valilikler tarafından inşaatın durdurulması ve yıkım kararının alınmasını öngörmektedir. Buna göre, ruhsat alınmadan kullanılan binaların emlak vergisine tabi olduğu ve bu binalarda malik gibi tasarruf edenlerin vergi mükellefi sayılacağı belirtilmektedir.
Denetim raporlarında, 2024 yılı itibarıyla ruhsatsız yapılarla ilgili olarak belediye tarafından herhangi bir tespit yapılmadığı ve yıkım kararı alınmadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, yıkım kararı alınıp uygulanmayan dört yapının bulunduğu ve bu yapılara emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği ortaya çıkmıştır. Kamu idaresinin emlak vergisi tahakkuk işlemlerine başladığı, ancak geçmiş yıllarda ruhsat alınmadan inşa edilen birçok yapının bulunduğu dikkate alındığında, bu yapıların vergi mükellefiyetine yönelik işlemlerin tamamlanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yapı Ruhsatı Olmayan Binalardan Emlak Vergisi Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yer alan ve yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binalara emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edilerek, yapının mühürleneceği ve inşaatın derhal durdurulacağı, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği belirtilmiştir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde; Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödemesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binalarda tapu kayıtlarında bina maliki gözükmese dahi binaya malik gibi tasarruf edenlerin mükellef olarak emlak vergisi ödemesi gerekmektedir. Şöyle ki; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden; yapı ruhsatı alınmadan kullanılan binaların da emlak vergisine tabi olduğu ve bu binalara malik gibi tasarruf edenlerin emlak vergisini ödemesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden temin edilen veriler üzerinde yapılan incelemelerde; denetim dönemimiz öncesine değin ruhsatsız yapılara yönelik İdare tarafından tespit yapılmadığı ve encümen kararı alınmadığı, 2024 yılında ise İdare sınırları içerisinde hakkında yıkım kararı alınıp yıkımı gerçekleştirilmeyen 4 adet yapı bulunduğu görülmüş olup söz konusu yapılara yönelik emlak vergisi tahakkuk ettirilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, emlak vergisine yönelik tarh ve tahakkuk işlemlerine başlandığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip ve tahsil işlemleri gerçekleştirilen emlak vergisine yönelik mücavir alan sınırları içerisinde geçmiş yıllarda da yapı ruhsatı alınmadan inşa edilen birçok yapı olduğu düşünüldüğünde söz konusu vergi mükellefiyetine yönelik tarh ve tahakkuk işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.