|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir ilçe belediyesi sınırları içinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunmayan binalardan emlak vergisi alınmadığını ve bunun sonucunda önemli bir gelir kaybı yaşandığını ortaya koymuştur. 3194 sayılı İmar Kanunu, yapıların tanımını yaparken, bu yapıların inşaatı için belediyelerden veya valiliklerden ruhsat alınmasının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Kanunun 30. maddesi, yapıların tamamlanmasının ardından kullanım izni alınmasını şart koşmaktadır.
Emlak Vergisi Kanunu’nun 3. maddesi, bina vergisinin mükellefini belirlerken, bina maliki ya da intifa hakkı sahibi bulunmadığında, binaya malik gibi tasarruf edenlerin de vergi yükümlülüğü olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum, yapı ruhsatı ve kullanma izni olmayan binalarda bile geçerlidir. Ayrıca, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre, vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti esas alınarak emlak vergisi tahakkuklarının yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Dolayısıyla, yapı ruhsatı ve izin belgesi eksikliği, emlak vergisi tahsilatını engellememektedir. |
BULGU: Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzin Belgesi Olmayan Binalardan Emlak Vergisi Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İlçe sınırları içerisinde; yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi olmayan binalardan emlak vergisi alınmadığı bu suretle de gelir kaybına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’na göre yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir. Aynı Kanun’un 21’inci maddesine göre bu Kanun’un kapsamına giren bütün yapılar için 26’ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Kanun’un 30’uncu maddesine göre ise, yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye veya valilikten; izin alınması mecburidir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.” denilmektedir. Yapı ruhsatı ve kullanma izni belgesi olmayan binalarda tapu kayıtlarında bina maliki gözükmese bile binaya malik gibi tasarruf edenlerin mükellef olarak emlak vergisi ödemeleri gerekmektedir. Ayrıca 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Bina vergisinde ise vergiyi doğuran olay binanın yapılmış olmasıdır. Bu itibarla, binanın yapı ruhsatının ve yapı kullanma izin belgesinin bulunmaması emlak vergisinin alınmasına engel teşkil etmemektedir.
Vergiyi doğrudan olayın gerçek mahiyeti esas alınarak emlak vergisi tahakkuklarının yapılması gerekmektedir.