|
ÖZET: Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunmayan binalardan emlak vergisi alınmadığı, bu durumun 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edildiği belirtilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içerisinde, bu binalardan kaynaklanan gelir kaybı yaşandığı ortaya konmuştur. 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre, tüm yapıların ruhsat alması zorunludur. Ayrıca, yapı tamamlandığında veya kısmen kullanıma açıldığında, ilgili belediyeden izin alınması gerekmektedir.
Emlak Vergisi Kanunu’nun 3. maddesi, bina vergisinin malik, intifa hakkı sahibi ya da binaya malik gibi tasarruf edenler tarafından ödenmesi gerektiğini belirtmektedir. Yapı ruhsatı ve kullanma izni olmayan binalarda bu yükümlülüğün yerine getirilmesi gerekmektedir. Vergi Usul Kanunu’na göre, vergiyi doğuran olay, binanın inşa edilmiş olmasıdır. Kamu İdaresi, yapı ruhsatı ve kullanma izni olmayan binaların %90’ından emlak vergisi alındığını ifade etse de, tüm binalardan vergi alınması gerektiği için bu durum bir çelişki oluşturmaktadır. Sonuç olarak, yapı ruhsatı ve kullanma izni belgesi bulunmayan binalarda malik gibi tasarruf edenlerin emlak vergisi mükellefi olmaları gerekmektedir. Bu durum, ilgili mevzuat çerçevesinde net bir şekilde tanımlanmış olup, uygulamada eksiklikler yaşanmaktadır. |
BULGU: Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzin Belgesi Olmayan Binalardan Emlak Vergisi Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İlçe sınırları içerisinde; yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi olmayan binalardan emlak vergisi alınmadığı bu suretle de gelir kaybına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’na göre yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir. Aynı Kanun’un 21’inci maddesine göre bu Kanun’un kapsamına giren bütün yapılar için 26’ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Kanun’un 30’uncu maddesine göre ise, yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkü kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye veya valilikten; izin alınması mecburidir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.” denilmektedir. Yapı ruhsatı ve kullanma izni belgesi olmayan binalarda malik gibi tasarruf edenlerin mükellef olarak emlak vergisi ödemeleri gerekmektedir.
Ayrıca 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Bina vergisinde ise vergiyi doğuran olay binanın yapılmış olmasıdır. Diğer bir ifadeyle, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Bina vergisinde ise vergiyi doğuran olay binanın yapılmış olmasıdır.
Kamu İdaresi cevabında, yapı ruhsatı ve kullanma izni belgesi olmayan binaların %90’ından emlak vergisi alındığı ifade etmiş olsa da tamamından vergi alınması gerektiğinden bulgu konusu aykırılık devam etmektedir.
Sonuç olarak, yapı ruhsatı ve kullanma izni belgesi olmayan binalarda malik gibi tasarruf edenlerin mükellef olarak emlak vergisi ödemesi gerekmektedir.