|
ÖZET: Yapılan alımlarda, sözleşme sürelerinin önemli ölçüde uzatıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddesi gereğince, istisna usulü ile gerçekleştirilen alımlarda yüklenicilere, işin süresinin çok üzerinde uzatmalar yapılması dikkat çekmektedir. Şirket, bu alımları davet usulü ile gerçekleştirse de, rekabet ve eşit muamele ilkesini sağlamakla yükümlüdür. İşin uygulama süresinin belirsizliği, firmaların fiyat tekliflerini etkileyerek rekabet ortamını zayıflatmaktadır.
Örneğin, 60 gün olarak belirlenen bir işte, uygulamada sürenin 240 güne çıkması, firmaların tekliflerini olumsuz yönde etkileyebilir. İncelenen örneklerde, bazı işlerde süre uzatımları, belirlenen sürenin beş katına kadar çıkmıştır. Şirketin, iş programlarını belirlerken şantiye, finans ve stok durumlarını dikkate alması gerektiği, aksi takdirde planlamanın yetersiz kalacağı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, şirketin alımları sırasında sürelerin gerçeğe uygun bir şekilde belirlenmesi, rekabetin sağlanması ve fiyat tekliflerinin sağlıklı bir şekilde oluşması açısından büyük önem taşımaktadır. Gelecek alımlarda bu hususlara daha fazla özen gösterileceği ifade edilmiştir. |
BULGU: Yapılan Alımlarda Sözleşme Sürelerinin Üzerinde Süre Uzatımları Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında istisna usulü ile yapılan alımlarda yüklenicilere, işin süresinin çok üzerinde süre uzatımları verildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un mezkûr maddesinde; maddede belirtilen kuruluşların ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için belli bir tutara kadar yapacakları alımlar ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç Kamu İhale Kanunu’ndan istisna tutulmuştur.
Şirket, her ne kadar istisna usulü ile yaptığı alımları davet usulü ile yapsa da davet ettiği istekliler arasında da rekabeti, eşit muameleyi ve belirliliği sağlamalıdır. Zira fiyat teklifinde bulunacak firmalar işin uygulama aşamasının nasıl gerçekleşeceğini tam olarak bilmeli ve tekliflerini buna göre hazırlamalıdırlar. Örneğin, süresi 60 gün olan bir işte teminde zorluk çekme ihtimali olan firma yüksek fiyat teklifinde bulunabilecekken bu sürenin uygulamada süre uzatımları ile 240 güne çıkacağını bilme durumunda sunacağı teklif değişebilecektir.
Yapılan alımlarda, işin süresinin 5 katından fazla süre uzatımı verilmesi, Şirketin ya doğru bir planlama yapamadığını ya da istekliler arasında rekabet ve eşit muamele ortamını oluşturamadığını göstermektedir. Aşağıdaki tabloda işin süresinden çok daha uzun olacak şekilde verilen süre uzatımlarına yer verilmiştir.
Tablo 5: Süre Uzatımı Verilen İş Örnekleri Tablosu
| İşin Adı | Bedeli | İşin Süresi (Takvim Günü) | Verilen Süre Uzatımı (Takvim Günü) |
| Bahçelievler Buz Pateni Tesisi Tadilat Yapım İşinde Kullanılmak Üzere Buz Pisti Mekanik Ve İnşaat Malzemeleri Mal Alım İşi | ₺29.404.303,00 | ||
| Balıkuyumcu Konutları 1 İnşaat Yapım İşinde Kullanılmak Üzere İnşaat, Elektrik Ve Mekanik Malzemeleri Mal Alım İşi | ₺86.402.024,50 | ||
| Ankara İli, Mamak İlçesi, Ymkdgp Alanı 51604/2, 51931/1,51937/1 Ve 52116/2 Ada/Parseller Kapsamında Konut Ve Ticari Blokların Kaba İnşaatlarının İkmal Yapım İşinde Kullanılmak Üzere Ankraj Makinesi Ve Enjeksiyon Santrali Kiralama Hizmet Alım İşi | ₺35.129.440,00 |
| Ankara İli, Mamak İlçesi Ymkdgp Alanı 7Etap 52257/4 Ada/Parsel Konut Ve Ticari Bloklar İkmal Yapım İşinde Kullanılmak Üzere Pvc Doğrama Ve İnşaat Malzemeleri Mal Alım İşi | ₺59.532.450,00 | ||
| Ankara İli, Mamak İlçesi Ymkdgp Alanı İşinde Kullanılmak Üzere İnşaat, Elektrik Ve Mekanik Malzemeleri Mal Alım İşi | ₺46.134.459,55 | ||
| Ankara İli, Mamak İlçesi Ymkkdgp 7Etap 52257/4 Ada/Parsel Konut Ve Ticari Bloklar İkmal Yapım İşinde Kullanılmak Üzere Mekanik Ve Elektrik Malzemeleri Mal Alım İşi | ₺57.173.383,00 | ||
| Balıkuyumcu Konutları 1 (Villalar) İnşaat Yapım İşinde Kullanılmak Üzere Dış Cephe Kaplama Ve Doğrama Malzemeleri Mal Alım İşi | ₺54.522.575,00 |
Tablodan da görüleceği üzere, birçok işte işin süresinin çok üzerinde süre uzatımları verilmiştir. Örneğin süresi 70 gün olarak belirlenen bir işte 370, süresi 90 gün olarak belirlenen başka bir işte ise 395 gün süre uzatımı verilmiştir.
Şirket tarafından verilen cevapta; şantiye, finans ve stok durumlarına göre iş programı belirlendiği, süre uzatımı verilen işlerde herhangi bir fiyat farkı verilmediği ve şimdiye kadar olumsuzluk yaşanmadığı belirtilmişse de, Şirketin her bir faaliyeti için aldığı mal ve hizmet alımının çok önceden belli olması gerektiği, bulguda örneklendirilen süre uzatımlarının iş programlarına göre çok uzun olduğu, dolayısıyla planlamanın doğru yönetilemediği, teslim süresinin çok üzerinde süre uzatımı verilmesinin teklif veren istekliler için belirlilik durumunu ortadan kaldırarak rekabeti etkilediği şüphesizdir. Şirket tarafından ayrıca bundan sonraki alımlarda bulgu konusu hususa daha çok dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak Şirket alımlarını istisna usulü ile davet ettiği firmalardan teklif alarak da gerçekleştirse; işle ilgili süreleri gerçeğe yakın bir şekilde belirlemeli, fiyat teklifi alırken bu belirliliği sağlayarak davet ettiği istekliler arasında rekabet, eşit muamele ve sağlıklı fiyat tekliflerinin oluşmasını sağlamalıdır.