|
ÖZET: Yapılandırılan borçların hatalı muhasebe hesaplarında izlenmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. İncelemeler, belediye şirketinin yapılandırdığı vergi ve prim borçlarını, ilgili mevzuata aykırı olarak takip ettiğini göstermektedir. 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde, vadesi geçmiş ve taksitlendirilmiş borçların hangi hesaplarda izlenmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir. Ancak, şirketin bir yıldan uzun sürede ödenecek borçları 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı yerine 468 numaralı hesapta kaydettiği tespit edilmiştir.
Ayrıca, cari döneme ait gecikme faizlerinin 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı yerine 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı’nda, gelecek yıllara ait olanların ise 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’nda takip edildiği görülmüştür. Bu durum, bilançoda önemli tutarlarda eksikliklere yol açmakta ve mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. Şirketin, yapılandırılan borçların doğru muhasebe hesaplarında izlenmesi gerektiği, denetim bulguları ile bir kez daha vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yapılandırılan Borçların Hatalı Muhasebe Hesaplarında İzlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılandırılan vergi ve prim borçlarının hatalı muhasebe hesaplarında takip edildiği görülmüştür.
26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” bölümünün “C-Hesap Planı Açıklamaları” başlığında; kanuni süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve yükümlülükler ile erteleme ve taksitlendirme süresi bilanço tarihinde bir yıldan az olan vergi ve yükümlülüklerin 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabında, kamuya olan vergi ve benzeri borçlardan vadesinde ödenmeyip ertelenmiş veya taksite bağlanmış olup, bir yıldan daha uzun bir sürede ödenecek olan kısmının 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabında takip edileceği belirtilmiştir.
Diğer yandan, 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabının peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek döneme ait giderleri izlemek için kullanılacağı; 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabının ise peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek yıllara ait giderleri izlemek için kullanılacağı mezkur Tebliğ’de ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, şirketin ilgili kanun hükümlerine göre yapılandırılan vergi ve prim borçlarından bir yıldan daha uzun müddette ödenecek olan kısmının 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı yerine tek düzen hesap planında tanımlanmamış 468 numaralı hesapta izlediği, söz konusu yapılandırma borçlarının gecikme faizlerinden cari döneme ait olanlarını 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı yerine 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabında, gelecek yıllara ait olanlarını ise 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı yerine 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında takip edildiği görülmüştür.
Şirket, taksitlendirilmiş olan borcun vadesi bir yıldan uzun olan 59.008.937,55 TL tutarındaki kısmını 468 no.lu hesapta takip ettiğinden; bilançoda 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı 59.008.937,55 TL noksan, 468 no.lu hesap aynı tutarda fazla gözükmektedir. Ayrıca yapılandırma borçlarının cari dönem gecikme faizlerinden kaynaklı olarak 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı 6.994.876,12 TL tutarında, bir yıldan daha uzun bir sürede ödenecek faizlerden kaynaklı olarak da 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı 25.790.822,05 TL tutarında bilançoda noksan gözükmektedir.
Şirket tarafından denetim tespiti üzerine yılı mali tablolarının kapanışı yapılmadan önce 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabında ve 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabında takip edilen bazı vergi ve prim tutarlarının 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabına virmanlandığı görülmüş, ancak bu muhasebe işleminin bulguda belirtilen yapılandırma borçlarının gecikme faizlerinden cari döneme ait olanların 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabında ve yapılandırılan borçlardan bir yıldan daha uzun müddette ödenecek olan kısmının 438 No.lu Hesapta takip edilmesine yönelik herhangi bir muhasebe işlemini içermediği anlaşılmıştır.
Şirket tarafından ilgili kanun hükümlerine göre yapılandırılan vergi ve prim borçlarının 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde belirtilen muhasebe hesaplarında takip edilmesi gerekmektedir.