|
ÖZET: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ile fiili durum arasındaki uyumsuzluk, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. Raporda, bazı maddi duran varlıkların 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabı’na kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıkların 258 hesabında izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yönetmelik hükümlerine göre, yapımı süren maddi duran varlıkların giderleri, geçici kabul işlemi tamamlanana kadar 258 hesabında tutulmalıdır. Bu uygulama, yapılan harcamaların karşılığında elde edilen varlıkların aktifleştirilerek kurum bilançosunda doğru bir şekilde gösterilmesini sağlar. Ancak, mevcut uygulamada harcamaların çoğunlukla 630 Giderler Hesabı’na kaydedilmesi, bu varlıkların bilanço aktifinde yer almasına engel olmakta ve mali tabloların doğruluğunu tehlikeye atmaktadır. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli önlemleri almak amacıyla bir yazı yayımlamıştır. Yapımı süren maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen giderlerin, ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak kaydedilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Fiili Durum ile Uyumlu Olmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yapımı süren maddi duran varlıkların bir kısmının 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeden 630 Giderler Hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde; maddi duran varlıklar hesap grubunda, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanlarının izleneceği, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının niteliğinin açıklandığı 187’nci maddesinde ise kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar bu hesapta izleneceği ifade edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Mali olmayan varlıklar ve sınıflandırılması” başlıklı 23’üncü maddesinin son fıkrasında; milli savunma, istihbarat ve emniyet hizmetlerini yürüten kamu idarelerinin ihtiyaçları için alınacak her türlü taşınırın doğrudan mal ve hizmet satın alma gideri olarak kaydedileceği ancak aynı idarelerin edindikleri diğer varlıkların ise ilgili varlık hesaplarına kaydedileceği belirtilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; idarenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık niteliğindeki her türlü yapım işine dair gerçekleştirilen giderlerin karşılığında yapım işinin geçici kabulü yapılıncaya kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıt yapılması gerekmektedir. Böylece yapılan söz konusu gider karşılığında elde edilen maddi duran varlık niteliğindeki her türlü yapının aktifleştirilerek kurum bilançosunda gösterilmesi sağlanmaktadır.
Uygulamada, Bakanlığın muhasebe kayıtlarında söz konusu harcamaların genel olarak 630 Giderler Hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirilmesi neticesinde, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ile ilişkilendirilmeyen yapım işi maliyetlerinin kurum bilançosunun aktifinde yer almadığı dolayısıyla anılan hesaplar itibarıyla temel mali tablolarda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, bulgu doğrultusunda işlem tesis edilmesi amacıyla yazı yayımlandığı ifade edilmiştir.
Yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan giderlerin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kaydedilmesi gerekmektedir.