|
ÖZET: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın kullanılmaması, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Devam eden maddi duran varlıklar için gerekli harcamaların izlenmesi amacıyla oluşturulan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu hesabın işleyişine dair net düzenlemeler içermekte; harcamaların, geçici ve kesin kabul süreçlerine göre izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Belediye, yol yapım ve bakımında kullandığı kırmataş ve bitüm gibi malzemeleri cari gider hesaplarında göstermiştir. Oysa bu harcamaların, ilgili varlık hesaplarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. 2022 yılı itibarıyla, toplam 2.628.701,08 TL tutarında kırmataş bedeli cari giderler olarak yansıtılmış, bu durum mali tabloların gerçek maliyetleri doğru yansıtmamasına yol açmıştır. Ayrıca, geçici kabulü yapılan yapım işlerine ilişkin 10.537.476,38 TL tutarındaki harcama da 258 Hesapta izlenmemiştir. Sonuç olarak, mali tabloların güvenilir ve doğru bilgi sunabilmesi için 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın etkin bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Kurum, belirtilen tespitler doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiş olsa da, bu işlemlerin 2023 yılına sarkması, 2022 yıl sonu mali tablolarının güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Kullanılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapımı devam eden maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde, malzeme ile işçilik ve genel giderlere ilişkin harcamaların izlenmesi için kullanılması gereken 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına hiç kayıt yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ile ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 204’üncü maddesinde, “Bu hesap, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır” denilerek hesabın tanımı yapılmış; “Hesabın işleyişi” başlıklı 205’inci maddesinde ise, bu hesaba yapılacak borç ve alacak kayıtları düzenlenerek gerek yılı içerisinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarların bu hesaba borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Belediye temin ettiği kırmataş ile bitümü kullanarak kendi plentinde imal ettiği asfaltı yol yapım bakım ve onarım kapsamında muhtelif bölgelerde kullanmaktadır. Bakım ve onarım işleri, ilgili varlıkların değerini ve kullanım ömrünü artıran faaliyetler olduğundan, bu çerçevede kullanılan kırmataş bedelinin de varlık hesaplarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Oysa Belediye kırmataş temini için yapılan harcamaların cari gider hesaplarında izlendiği görülmüştür. Kırmataş teslim alındığında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında muhasebeleştirilmeli, yükleniciye teslim edildiğinde ise, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmelidir. Bu durumda yol yapım, bakım ve onarım işlerinin gerçek maliyeti de mali tablolara yansıtılmış olacaktır.
Yapılan incelemede;
– Belediyede 2022 yılında üretime giren kırmataş bedeli (2.404.501,08 TL + 224.200,00 =) 2.628.701,08 TL’dir. Bu tutarlar mali tablolara cari gider olarak yansıtılmıştır. Bu durum 630 Giderler Hesabının olması gerekenden belirtilen tutarlar kadar yüksek, 258 Yapılmakta Olan Yatımlar Hesabının ise olması gerekenden belirtilen tutarlar kadar düşük olarak mali tablolara yansımasına sebep olmaktadır.
– 2022 yılı içinde geçici kabulü yapılmış olan yapım işleri sebebiyle toplam 10.537.476,38 TL tutarında harcama yapıldığı fakat söz konusu harcamaların 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir
Bu itibarla, mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen hesap planlarına uygun olarak yapımı süren maddi duran varlıklara ilişkin harcamaların, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın İdarece onaylandığı tarihe, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihe kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Kurum tarafından bulguda yer alan tespitler doğrultusunda gerekli düzeltmelerin yapılacağı belirtilmiş olmasına rağmen, söz konusu düzeltme işlemlerinin 2023 yılında yapılacak olmasından dolayı 2022 yıl sonu mali tablolarının doğru ve güvenilir bilgi içermemesi hususu devam etmektedir.
Sonuç olarak; sahip olunan varlıkların maliyetine ilişkin bilgilerin doğru bir şekilde mali tablolara yansıtılması için 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kullanılması gerektiği düşünülmektedir.