|
ÖZET: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın sunmuş olduğu bilgiler, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde tam ve doğru değildir. Kamu İdaresi tarafından gerçekleştirilen bazı harcamaların hatalı muhasebeleştirilmesi, bu hesabın gerçeği yansıtmadığını ortaya koymaktadır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu hesabın kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için harcamaların izlenmesi amacıyla kullanıldığını belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde bazı harcamaların yanlış hesaplara kaydedildiği tespit edilmiştir.
Özellikle, inşaat yapımı ve onarım gibi yatırımlara ilişkin harcamaların 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabı’na kaydedildiği, buna karşın doğrudan gider olarak değerlendirilmesi gereken bazı tutarların da yanlışlıkla 258 hesabına alındığı görülmüştür. Ayrıca, geçici kabul işlemi tamamlanan yapım işlerinin ilgili duran varlık hesabına aktarılmadığı belirlenmiştir. Bu hatalı muhasebeleştirmeler, mali tablolarda gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu İdaresi, bu konuyla ilgili bilgi edinmek amacıyla Bütçe ve Muhasebe Uygulama Rehberi’ni 81 il müdürlüğüne göndermiştir. Yatırım niteliğindeki harcamaların doğru bir şekilde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda izlenmesi ve tamamlandığında ilgili duran varlık hesabına aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, tahakkuk eden giderlerin 630 Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Tam ve Doğru Bilgi Sunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdaresi tarafından yıl içerisinde yapılan bazı harcamaların hatalı muhasebeleştirilmesi nedeniyle Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda kayıtlı tutarların gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde; 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın, kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılan bir hesap olduğu belirtilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 188’inci maddesinde ise gerek yılı içinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarların bir taraftan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’na borç, kesintilerin ilgili hesaplara, ödenecek tutarların ise 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği; diğer taraftan bütçe kaydı için de 830 ve 835 no.lu hesapların kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı maddede, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda takip edilirken tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların anılan hesabın alacağına karşılık, ilgili maddi duran varlık hesabının borcuna kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 401’inci maddesinde de 630 Giderler Hesabı’nın bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk ettirilen her türlü giderin izlenmesi için kullanılan bir hesap olduğu belirtilmiş, 402’nci maddesinde ise söz konusu hesaba ilişkin borç ve alacak kayıtları maddeler halinde açıklanmıştır.
Yapılan incelemede Kamu İdaresi tarafından yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları, il özel idareleri ve diğer kurumlar aracılığıyla girişilen inşaat yapımı, bina onarımı, büyük onarım, tadilat ve güçlendirme işlerine ilişkin bazı harcamaların 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabı’na; kira ödemesi, gazete ilan bedeli, tazminat ödemesi, kamera sistemi alım bedeli, kombi bakım ve onarım bedeli gibi doğrudan gider yazılması gereken bazı tutarların ise 630 Giderler Hesabı yerine 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’na kaydedildiği, ayrıca 258 no.lu hesapta izlenen ve geçici kabul işlemi tamamlanan yapım işlerinin 252 Binalar Hesabı’na aktarılmadığı tespit edilmiştir.
Yapılan hatalı muhasebeleştirme işlemleri sebebiyle 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında, 630 Giderler Hesabında ve ilgili maddi duran varlık hesaplarında yer alan tutarlar mali tablolarda gerçek durumu yansıtmamaktadır.
Kamu İdaresi bulgu konusu hususla ilgili bilgi edinilmesi için Bütçe ve Muhasebe Uygulama Rehberi’nin 81 il müdürlüğüne gönderildiğini belirtmiştir.
Mali rapor ve tabloların tam, doğru ve güvenilir bilgi sunmasını sağlamak için yatırım mahiyetindeki maddi duran varlık işleri için yapılan harcamaların Yönetmelik hükümlerine uygun olarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda izlenmesi, yapımı tamamlanıp geçici kabulü yapıldığında da ilgili duran varlık hesabına aktarılması, bu işlere ilişkin tahakkuk eden giderlerin ise 630 Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.