|
ÖZET: Yapım ihalelerinde akaryakıt fiyat farkı hesaplamalarında KDV oranının yanlış alındığı belirlenmiştir. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, fiyat farkı hesaplamaları belirli esaslara dayanarak yapılmalıdır. Bu esasların 2. maddesi, ihale edilen yapım işlerinde fiyat farkının nasıl hesaplanacağını açıklarken, 5. maddede akaryakıt fiyatlarının hesaplanma yöntemleri detaylandırılmıştır. 07.07.2023 tarihinde yayımlanan 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile KDV oranı %18’den %20’ye yükseltilmiştir. Bu değişiklik, ihale tarihindeki ve uygulama ayındaki akaryakıt fiyatlarının hesaplanmasında %2’lik bir sapmaya neden olmuştur.
Örnek olarak, 06.10.2022 tarihinde ihale edilen bir yapım işinde motorin fiyatları üzerinden yapılan hesaplamalar incelendiğinde, KDV oranındaki değişimin hesap sonuçlarını etkilediği görülmektedir. KDV oranı değişmeden önceki hesaplamalarda Pn değeri tutarlı iken, yeni oranla yapılan hesaplamalarda farklı sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Örneğin, KDV oranının %20’ye çıkmasıyla birlikte, hesaplamalar arasındaki tutarsızlıklar belirginleşmiştir. Bu durum, idarelerin fiyat farkı hesaplamalarında KDV oranlarındaki değişiklikleri dikkate alması gerektiğini göstermektedir. Yapım işlerinde doğru hesaplama yöntemlerinin uygulanması, maliyetlerin ve ödemelerin doğru bir şekilde belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, idarelerin vergi oranlarındaki değişiklikleri takip etmeleri ve hesaplamalarında güncel oranları kullanmaları gerekmektedir. |
BULGU: Yapım İhalelerinde Akaryakıt Fiyat Farkı Hesabında KDV Oranının Hatalı Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarede, fiyat farkı verilen yapım işlerinde fiyat farkının hesabında KDV oranının hatalı hesaplandığı tespit edilmiştir.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın Kapsam başlıklı 2’inci Maddesinde “4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan yapım işlerinde uygulanacak fiyat farkı bu Esaslara göre hesaplanır.” Denilmektedir. Bahse konu hesaplama yönteminin nasıl olacağı 5’inci maddede gösterilmiştir.
Aynı maddenin ç bendinde “AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını, AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını” ifade ettiği belirtilmiştir.
07.07.2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlan 7346 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla “24/12/2007 tarihli ve 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararın 1 inci maddesinin birince fıkrasının: a) (a) bendinde yer alan “%18” ibaresi “%20” şeklinde, değiştirilmiştir.”
Yani, 07.07.2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlan 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile; %18 olarak uygulanmakta olan genel KDV oranı % 20’ye yükseltilmiş ve bu düzenleme 10 Temmuz 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
İdarede yapım işi ihalelerinde, ağırlık katsayılarına göre hesaplanan fiyat farkında b3 endeksi KDV dahil hesaplanmıştır.
KDV oranlarındaki değişiklikten önce ihale edilen yapım işlerinde, b3 katsayısının KDV dahil hesaplanması sonucunda; temel endeksin( motorin fiyatının) %18 KDV oranıyla, uygulama ayındaki endeksin(Motorin fiyatının) ise %20 KDV oranıyla hesaplanmasına yol açmıştır. Dolayısıyla bu şekilde yapılan hesap yönteminde %2’lik bir sapma ortaya çıkmaktadır.
Bu durumu bir örnek ile açıklamak için; 06.10.2022 ihale tarihi olan bir yapım işini örnek verecek olursak;
Motorin KDV’siz 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı: 21,64988 TL
Motorin KDV’li 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı:21,64988 x 1,18 = 25,5468584 TL
Motorin KDV’siz Kasım 2022 tarihindeki fiyatı: 21,35592 TL
Motorin KDV’li Kasım 2022 tarihindeki fiyatı: 25,1999856 TL
Şimdi bu verilerle KDV’siz Pn hesabı yapalım.
Pn = b3 x Motorin KDV’siz 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı / Motorin KDV’siz Kasım 2022 tarihindeki fiyatı
Pn= 0,592861 x 21,64988 / 21,35592 = 0,60102161
Şimdi bu verilerle KDV’li Pn hesabı yapalım.
Pn = b3 x Motorin KDV’li 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı / Motorin KDV’li Kasım 2022 tarihindeki fiyatı
Pn= 0,592861 x 25,5468584 / 25,1999856 = 0,60102161
Görüldüğü üzere Pn değeri KDV’siz ve KDV’li hesaplarda aynı değer çıktı.
Fakat 10.07.2023 tarihi itibari ile KDV oranı yüzde 18’den yüzde 20’ye yükseldi.
Motorin KDV’siz 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı: 21,64988 TL
Motorin KDV’siz Ağustos 2023 tarihindeki fiyatı: 31,14177 TL
Motorin KDV’li 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı:21,64988 x 1,18 = 25,5468584 TL
Motorin KDV’li Ağustos 2023 tarihindeki fiyatı: 37,3701240 TL
Şimdi bu verilerle KDV’siz Pn hesabı yapalım.
Pn = b3 x Motorin KDV’siz 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı / Motorin KDV’siz Ağustos 2023 tarihindeki fiyatı
Pn= 0,592861 x 21,64988 / 31,14177 = 0,695203
Şimdi bu verilerle KDV’li Pn hesabı yapalım.
Pn = b3 x Motorin KDV’li 6.10.2022 ihale tarihindeki fiyatı / Motorin KDV’li Ağustos 2023 tarihindeki fiyatı
Pn= 0,592861 x 25,5468584 / 37,3701240 = 0,683617
Görüldüğü üzere Pn değeri KDV’siz ve KDV’li hesaplarda farklı değer çıkmaktadır.
Tablo 11: KDV Artışı Sebebiyle Meydana Gelen Fiyat Değişimi
| Sıra No | İşin adı | Toplam Ödenen Hakediş Tutarı |
KDV Oranı Değişikliğinden Kaynaklı Kesilmesi Gereken %2 lik Fazla Ödeme |
Fazla Ödeme (KDV Dahil) |
| Hbb 1. Bölge (Antakya, Defne, Samandağ, Yayladağı, Altınözü, Reyhanlı, Hassa, Kumlu) Afet Kapsamında Yerleşim Yerlerinin Hazırlanması Ve Yol Bakım Onarım İşi | 326.518.033,01 | 400.798,51 | 480.958,21 | |
| Hbb 2. Bölge (İskenderun, Arsuz, Payas, Dörtyol, Erzin, Belen, Kırıkhan) Afet Kapsamında Yerleşim Yerlerinin Hazırlanması Ve Yol Bakım Onarım İşi | 276.031.282,40 | 523.613,17 | 628.335,80 | |
| Hatay Büyükşehir Belediyesi Serinyol- Madenli Arası 1. Etap (0+000-11+000) Yol | 144.002.819,51 | 153.330,30 | 183.996,36 |
| Ve Sanat Yapısı Yapım İşi |
||||
| Hatay Büyükşehir Belediyesi Serinyol- Madenli Arası 2. Etap (11+001-28+000) Yol Ve Sanat Yapısı Yapım İşi |
146.719.098,52 | 114.298,14 | 137.157,77 |
Pn değerindeki bu fark doğrudan fiyat farkı hesabını etkilemekte ve sonucu etkilemektedir.
Bu itibarla İdarede yapılan işlemlerde vergi tutar ve oranlarının değişimlerinin takibinin yapılması ve işlemlerde yeni vergi tutarları veya oranlarının dikkate alınması gerekmektedir.