ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin gerçekleştirdiği bazı yapım işlerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırı uygulamaların tespit edildiğini ortaya koymaktadır. İncelemeler, ihale edilen projelerde kullanılan malzemelerin, yapı denetim görevlisinin yazılı onayı olmadan kullanıldığını göstermektedir. Genel Şartname’nin ilgili maddeleri, malzeme onay süreçlerinin yazılı olarak yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde bu kurallara uyulmadığı belirlenmiştir.

Ayrıca, yapım işlerinde kullanılan malzemelerin mühürlü örneklerinin saklanmadığı da gözlemlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, kabul edilen malzemelerin örneklerinin mühürlenerek geçici kabul süresine kadar korunmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, denetim sonuçları, bu uygulamanın ihlal edildiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, gelecekte malzemelerin mühürlü örneklerinin saklanacağını taahhüt etmiştir. Bu durum, malzeme uygunluğunun denetlenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.

BULGU: Yapım İşi İhalelerinde Hatalı Uygulamaların Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Kamu İdaresi tarafından yapımı gerçekleştirilen bazı yapım işlerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırı uygulamaların bulunduğu görülmüştür.

A) Malzemelerin Yapı Denetim Görevlisinin Onayı Olmadan Kullanılması

Kamu İdaresince ihale edilen yapım işlerinde kullanılan malzemelerin yapı denetim görevlisinin yazılı onayı olmadan kullanıldığı görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Bildirimler, Olurlar, Onaylar, Belgeler ve Tespitler” başlıklı 5’inci maddesinde; idare, yüklenici ve yapı denetim görevlisi arasındaki her türlü iletişimin yazılı olarak yapılacağı ve sözleşmeye göre herhangi bir kişi tarafından bir izin, onay, belge, olur verilmesi veya tespit yapılması, ihbar, çağrı veya davette bulunulması gerektiğinde, bunların taraflar aksini kararlaştırmadıkça yazılı olarak yapılacağı düzenlenmiştir.

Aynı Şartname’nin “Yapı Denetim Görevlisinin Yetkileri” başlıklı 15’inci maddesinde; yüklenicinin bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorunda olduğu; yüklenicinin kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremeyeceği; malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabileceği ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, yüklenici tarafından kullanılacak malzemelerin uygunluğuna ilişkin yapı denetim görevlisinin onayı alınmalı ve bu onay yazılı olmalıdır.

Yapılan incelemede, Kamu İdaresince ihale edilen yapım işlerinde, malzemelerin yüklenici tarafından yapı denetim görevlisinin yazılı onayı olmadan kullanıldığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, yapım işlerinde kullanılan malzemelerin teknik şartnameye uygun ve iş için elverişli olduğuna dair yapı denetim görevlisinin yazılı onayı alınacağı ifade edilmiştir.

Kamu İdaresi tarafından, yüklenicinin kullanacağı malzemelerin teknik şartnameye uygun ve iş için elverişli olduğuna dair yapı denetim görevlisinden yazılı onay alınması gerekmektedir.

B) Kullanılan Malzemelerinin Mühürlü Örneklerinin Saklanmaması

Yapım işlerinde kullanılan malzemelerin mühürlü örneklerinin saklanmadığı görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yapı Denetim Görevlisinin Yetkileri” başlıklı 15’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanması gerektiği; beşinci fıkrasında ise yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorunda olduğu belirtilmektedir.

Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından ihale edilen yapım işlerinde kullanılan malzemelerin örneklerinin mühürlenerek saklanmadığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, kullanılan malzemelerin mühürlü örneklerinin saklanmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.

Kamu İdaresi tarafından yapı denetim görevlisi tarafından kabul edilen malzemelerden alınacak numunelerin mühürlenerek gerektiğinde yüklenicinin işyerine getireceği malzemelerin uygunluğunun belirlenmesinde kullanılmak üzere saklanması gerekmektedir.