|
ÖZET: Yapım işlerine dair denetim raporlarında, yüklenicilerin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili görevlendirmeleri yerine getirmediği ve ilgili idarenin bu durumun takibini yapmadığı belirlenmiştir. 6331 sayılı İş Güvenliği ve Sağlığı Kanunu ile İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği, işverenlerin çalışanları için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi gibi personel görevlendirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu çerçevesinde yüklenicilerin, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almakla yükümlü olduğu ifade edilmektedir.
Denetimlerde, yapım işlerinde işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı atamalarının yapılmadığı, idarenin de bu yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini denetlemediği tespit edilmiştir. Bu durum, iş kazaları ve meslek hastalıkları riskini artırarak çalışanların güvenliğini tehdit etmektedir. Ayrıca, bu eksiklikler, işin durmasına veya gecikmesine yol açabileceği gibi idare açısından da hukuki ve mali yükümlülükleri artırabilir. Kamu idaresi, gelecekteki yapım işleri ihalelerinde yüklenicilerin iş sağlığı ve güvenliği görevlendirmelerini eksiksiz yerine getirmesi için gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun olarak iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin zamanında görevlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşi İhalelerinde İş Sağlığı ve Güvenliğine Dair Görevlendirmelerin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İhale edilen yapım işlerinde yüklenici tarafından gerçekleştirilmesi gereken iş sağlığı ve güvenliği görevlendirmelerinin yapılmadığı ve idarenin de bu görevlendirmelerin yerine getirilip getirilmediğini takip etmediği tespit edilmiştir.
6331 sayılı İş Güvenliği ve Sağlığı Kanunu’nun “İşverenin genel yükümlülüğü” başlıklı 4’üncü maddesi ile İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’nin “İşverenin katılım sağlama ve bilgilendirme yükümlülüğü” başlıklı 6’ncı maddesinde işverenlerin genel yükümlülükleri detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
6331 sayılı Kanun’un “İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri” başlıklı 6’ncı maddesinde işverenin çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personelini görevlendireceği; çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde ise, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebileceği hüküm altına alınmıştır.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre sözleşmeye bağlanan yapım işlerinin yürütülmesinde uygulanacak genel esasları belirleyen Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 35’inci maddesinde çalışanların sağlık ve güvenliğine ilişkin tedbirlere yer verilmiştir. İlgili maddede yüklenici, bütün giderleri kendisine ait olmak üzere, sözleşme konusu işin yürütülmesi sırasında iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı uyarınca alınması zorunlu olan iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tedbirleri almakla yükümlü tutulmuştur.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 29’uncu maddesinde ise aynen;
“Yüklenici, tüm giderleri kendisine ait olmak üzere çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu çerçevede; çalışanların iş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve zorunlu olması halinde diğer sağlık personeli tarafından sunulan hizmetlerden yararlanması, çalışanların sağlık gözetiminin yapılması, mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hâle getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığının izlenmesi, denetlenmesi ve uygunsuzlukların giderilmesi gibi iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin alınması zorunlu tedbirler yüklenicinin sorumluluğundadır” denilerek yapım işlerinde yüklenicilerin sorumluluklarına dair ifadelere yer verilmiştir.
Yapılan incelemelerde, idare tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde, yüklenici tarafından yapılması gereken işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirmelerinin gerçekleştirilmediği, idare tarafından da bu yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğine ilişkin herhangi bir denetim veya takibin yapılmadığı tespit edilmiştir.
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında zorunlu olan iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmelerinin yapılmaması, iş kazaları ve meslek hastalıkları riskini artırarak çalışanların güvenli olmayan koşullarda çalışmasına sebebiyet verebilecektir. Bu durum, çalışanların sağlığının tehlikeye girmesine, iş kazalarına bağlı maddi ve manevi zararların doğmasına, işin durmasına veya gecikmesine neden olabilecek ve ayrıca idare açısından hukuki ve mali yükümlülükleri artırabilecektir.
Kamu idaresi göndermiş olduğu cevapta, bulguya istinaden; idarece yapılacak yapım işleri ihalelerinde yüklenici tarafından gerçekleştirilmesi gereken iş sağlığı ve güvenliği görevlendirmelerinin yapılması ve idarenin de bu görevlendirmelerin yerine getirilip getirilmediği hususuna titizlikle riayet edileceğini bildirmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı çerçevesinde iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerekli durumlarda diğer sağlık personeli görevlendirmelerinin zamanında yapılması ve yüklenicinin bu yükümlülükleri eksiksiz yerine getirmesinin sağlanması gerekmektedir.