|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi’nin gerçekleştirdiği yapım işlerinde kesin proje yerine ön proje üzerinden ihale yapılmasının uygun olmadığını ortaya koymaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, kesin proje, onaylı ön projeye dayanarak, gerekli arazi ve zemin araştırmaları yapılmış, yapı elemanlarının ölçüleri belirlenmiş projeyi ifade ederken; ön proje, sadece halihazır haritalardan elde edilen bilgilerle hazırlanan taslak niteliğindeki projedir. İhaleye çıkmadan önce arsa temin edilmesi, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Saha Betonu ve Beton Kaldırım Yapım işlerinin, güzergah değişiklikleri ve altyapı çalışmaları gibi nedenlerle kesin proje üzerinden ihale edilmesi gerekirken, ön proje ile ihale edildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, ihale dosyasının kesin proje olarak hazırlandığını belirtse de, ön proje tanımındaki belirsizlikler nedeniyle bu şekilde hareket edildiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, kamu idarelerinin ihale süreçlerinde mevzuata uygun projelerle hareket etmesi, işlerin daha net bir şekilde tanımlanmasını sağlayarak, isteklilerin gerçekçi teklifler sunabilmesine olanak tanıyacaktır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını destekleyecektir. |
BULGU: Yapım İşi İhalesinde Kesin Proje Üzerinden İhaleye Çıkılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde kesin proje üzerinden ihale edilmesi gereken işlerin şartlar oluşmamasına rağmen ön proje üzerinden ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, Ön proje: Belli bir yapının kesin ihtiyaç programına göre; gerekli arazi ve zemin araştırmaları yapılmadan, bilgilerin halihazır haritalardan alındığı, çevresel etki değerlendirme ve fizibilite raporları dahil elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plân, kesit, görünüş ve profillerin belirtildiği bir veya birkaç çözümü içeren proje; Kesin proje: Belli bir yapının onaylanmış ön projesine göre; mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği proje; Uygulama projesi: Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje şeklinde tanımlanmıştır.
Mezkur Kanun’un “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde, yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı; ihale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği; uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunlu olduğu ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yapım işlerinde uygulama projesi üzerinden ihaleye çıkılmasının genel kural olduğu, işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle uygulama projesi yapılamayan durumlarda kesin proje üzerinden ihaleye çıkılmasına izin verildiği görülmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde, ön proje üzerinden birim fiyat teklif ile ihale edilen Saha Betonu ve Beton Kaldırım Yapım işlerinin yola terk ve ihdas işlemleri ile altyapı çalışmalarının güzergah değişikliği gerekçeleriyle kesin proje üzerinden ihaleye çıkılması gerekirken ön proje üzerinden ihaleye çıkıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, ihale dosyasının kesin proje olarak hazırlandığı, ne var ki ön proje ve kesin proje tanımlarıyla ilgili muhtemel tereddütten ötürü ön proje tanımıyla ihale edildiği ifade edilmiştir.
Bu kapsamda, 4734 sayılı Kanun kapsamında yaptırılacak yapım işlerinin mevzuata uygun proje ile ihale edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi tarafından ihale edilecek işlerde mevzuatın öngördüğü şekilde projelerin hazırlanması ve bu yolla mevcut işin daha net tarif edilerek isteklilerin daha gerçekçi teklif verebilmelerinin sağlanması gerekmektedir.