|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin, ihale usulleriyle gerçekleştirilmesi gereken bazı mal ve yapım işlerini, parasal limitin altında kalacak şekilde kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle temin ettiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uyması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, mal alımı ve yapım işlerinin, aralarında doğal bir bağlantı yoksa, bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünemeyeceği vurgulanmaktadır.
İlgili mevzuat gereğince, Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki idarelerin belirli parasal limitler altında doğrudan temin usulüne başvurabileceği ifade edilmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, 2024 yılında 4 farklı firmadan toplam 14.460.633 TL tutarında taş alımı ve bu taşların döşenmesi için hizmet alımı gerçekleştirildiği, bu alımların doğrudan temin limitlerinin çok üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idaresinin ihale usullerini uygulamaması nedeniyle rekabet ortamının zayıflamasına ve ihale süreçlerinden elde edilebilecek faydaların kaybedilmesine yol açmaktadır. Sonuç olarak, kamu idarelerinin, mal alımlarını ve yapım işlerini kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle temin etmemesi ve ihale yoluyla karşılanması gereken ihtiyaçlarını bu şekilde karşılamaktan kaçınması gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yapım İşi İle Mal Alımlarının İhale Edilmesi Gerekirken Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin İle Temin Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin ihale usulleri ile yapılması gereken bazı mal ve yapım işlerini parasal limitin altında kalacak şekilde kısımlara bölerek doğrudan teminle karşıladığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliliği, gizliliği, Kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumlu olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendinde; Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 622.756 TL , diğer idarelerin 207.453 Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları için ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne başvurulabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünden kamu idarelerinin; salt parasal limitin altında kalmak ve ihale yoluyla karşılanması gereken bir ihtiyacını doğrudan teminle karşılamak amacıyla mal, hizmet alımlarını ve yapım işlerini kısımlara bölemeyecekleri anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; 2024 yılında 4 ayrı firmadan 14.460.633 TL tutarında muhtelif taş alımı ile alınan taşların döşenmesi için farklı 4 firmadan hizmet alıımı yapıldığı sözkonusu alımların toplamının doğrudan temin parasal limitlerinin çok üzerinde olduğu görülmüştür.
Kamu İdaresinin aynı nitelikteki bazı mal alımı ile yapım işlerinin kısımlara bölerek doğrudan teminle satın alınması ve temel ihale usullerinin uygulanmaması, rekabet ortamının sağlıklı şekilde oluşmamasına ve bu temel ihale usullerinin uygulanmasından sağlanacak faydadan yoksun kalınmasına neden olmaktadır.
Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’nci maddesinde; “..Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” Denilmek suretiyle tüm alım süreçlerinin bu ilkelere göre yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Sonuç olarak mal alımlarını ve yapım işlerini kısımlara bölmemesi ve ihale yoluyla karşılanması gereken bir ihtiyacını doğrudan teminle karşılamaması gerekmektedir.