|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin yapım işleri kapsamında hakedişlere dahil edilen dayanıklı taşınırların kayıt işlemlerinin yapılmadığını ortaya koymuştur. Bu taşınırların, binanın bütünleyici unsurları arasında yer almadığı belirtilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Taşınır Mal Yönetmeliği, maddi duran varlıkların kaydının yapılmasını ve bu varlıkların maliyet bedeli ile hesaplara alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde bu yükümlülüklere uyulmadığı tespit edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği, kamu idarelerinin tüm taşınırları kayıt altına almasını ve her kaydın belgelerle desteklenmesini şart koşmaktadır. Ayrıca, edinilen taşınırların, teslim alındığı anda giriş kaydının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapım işleri kapsamında hakedişlere dahil edilen ancak binanın tamamlayıcı unsurları olmayan taşınırların, ilgili hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak, üniversitelerin bu süreçte gerekli kayıt işlemlerini gerçekleştirmediği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, kamu idaresinin gelecekteki yapım işlerinde, binanın bütünleyici unsurları dışında kalan taşınırların kayıtlarının mevzuata uygun bir şekilde yapılacağı belirtilse de, mevcut durum, dayanıklı taşınır hesaplarının gerçeği yansıtmadığına işaret etmektedir. Bu durum, kamu idaresinin mali durumunu olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Yapım İşi Kapsamında Hakedişe Dâhil Olarak Alınan Taşınırların Kayıt İşlemlerinin Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından yapım işleri kapsamında hakedişlere dahil olarak alınan ancak binanın bütünleyici unsurlarından olmayan dayanıklı taşınırların kayıt işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıklara ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinde, maddi duran varlıklar hakkında; Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre işlem yapılacağı ve edinilen maddi duran varlıkların, maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 178’inci ve 255 Demirbaşlar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 182’nci maddelerinde söz konusu hesaplara ilişkin borç ve alacak kayıtlarının nasıl yapılacağı belirtilmiştir.
18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu, her bir kaydın belgeye dayanmasının şart olduğu belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında da taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında, giriş kaydının yapılması gerektiği ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Satın alınan taşınırların giriş işlemleri” başlıklı 15’inci maddesinin beşinci fıkrasında da; kamu idarelerince satın alma suretiyle edinilen binalarla birlikte teslim alınan ancak binanın bütünleyici unsurlarından olmayan taşınır kapsamındaki tesisler ile diğer büro makine ve malzemelerinin, varsa belgesinde gösterilen bedeli, böyle bir belge yoksa komisyonca tespit edilen gerçeğe uygun değeri üzerinden envanter işlem seçeneğiyle taşınır kayıtlarına alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri gereğince; yapım işleri kapsamında hakedişlere dâhil olarak elde edilen ancak binanın bütünleyici unsurlarından olmayan taşınır kapsamındaki tesisler ile diğer büro makine ve malzemelerinin, varsa hakedişlerde gösterilen bedeli üzerinden, bedelleri tespit edilemiyorsa değer tespit komisyonunca tespit edilen gerçeğe uygun değerleri üzerinden ilgili taşınır kayıtlarına alınmalıdır.
Yapılan incelemeler neticesinde Üniversite tarafından yapım işleri kapsamında hakedişlere dahil olarak alınan dayanıklı taşınırların taşınır kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak kamu idaresi tarafından bundan sonra yapılacak yapım işlerinde işe dahil olan ancak binanın bütünleyici unsurlarından olmayan taşınırların, taşınır kayıt sistemine kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılacağı ifade edilse de yapım işleri kapsamında hakedişlere dâhil olarak alınan dayanıklı taşınırların mevzuata uygun olarak ilgili hesaplara kayıt işlemlerinin yapılmaması kamu idaresinin bilançosunda yer alan dayanıklı taşınır hesaplarının gerçeği yansıtmamasına sebep olmuştur.