|
ÖZET: Yüklenicilere yapılan ödemelerin, yapım işleri kapsamında doğru muhasebeleştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin yüklenicilere ödenen hakediş tutarlarını 258 – Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı yerine 630 – Giderler Hesabı altında kaydettiğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bu ödemelerin doğru hesapta izlenmesi, kamu idarelerinin yapım aşamasındaki maddi duran varlıkları için kritik öneme sahiptir.
Denetim sonuçlarına göre, İstanbul, Konya, Ankara, Mersin, Antalya ve Bursa Bölge Müdürlüklerinde toplamda 434.685.196,78 TL tutarında bir eksiklik tespit edilmiştir. Bu durum, 258 – Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında bir açık ve 630 – Giderler Hesabında bir fazlalık yaratmıştır. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve ilgili bölge müdürlüklerini bilgilendirerek, ödemelerin doğru hesapta izlenmesini sağlamayı taahhüt etmiştir. Ancak, 2021 mali yılı bilançosunda hala 258 – Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında bir noksanlık gözlemlenmektedir. Bu durum, daha önceki yıllarda da tespit edilmiş olup, kamu idaresinin düzeltici işlemleri uygulamaya koyma taahhüdüne rağmen, sorun devam etmektedir. Dolayısıyla, yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinin 258 – Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesi gerekliliği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yapım İşi Kapsamında Yüklenicilere Yapılan Ödemelerin Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenmesi Gerekirken Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Bölge Müdürlüklerince yapım işleri kapsamında yüklenicilere ödenen hakediş tutarlarının 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesi gerekirken, 630-Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 187’nci maddesine göre, Yapılmakta olan Yatırımlar Hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte; diğer hallerde ise, işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 188’inci maddesine göre de, gerek yılı içinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830- Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilmelidir. Diğer taraftan, tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına ise borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, yıllara sari olsun ya da olmasın yapım aşamasında olan ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeli, söz konusu yatırım tamamlanıp geçici kabulü yapıldıktan sonra ise, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına ise borç kaydı yapılmalıdır.
Ancak, yapılan incelemelerde, yüklenicilere yapılan 1’nci (İstanbul) Bölge Müdürlüğünde toplam 133.128.136,18 TL; 3’üncü (Konya) Bölge Müdürlüğünde toplam 21.534.117,09 TL; 4’üncü (Ankara) Bölge Müdürlüğünde toplam 117.728.810,16 TL; 5’inci (Mersin) Bölge Müdürlüğünde toplam 143.977.154,06 TL; 13’üncü (Antalya) Bölge Müdürlüğünde toplam 7.913.287,83 TL ve 14’üncü (Bursa) Bölge Müdürlüğünde toplam 10.403.691,46 TL tutarındaki hakediş ödemesinin 630-Giderler Hesabının borcuna kaydedildiği görülmüştür.
Bu nedenle, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında toplam 434.685.196,78 TL eksikliğe ve 630-Giderler Hesabında aynı tutarda fazlalığa sebep olunmuştur.
Kamu İdaresince, bulgu konusu husus kabul edilmiş olup ilgili Bölge Müdürlüklerinin bilgilendirildiği ve yapım işi kapsamında yüklenicilere yapılacak ödemelerin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesinin sağlanacağı belirtilmiştir.
Ancak, denetim görüşü verilen 2021 mali yılı bilançosunda 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında yer alan noksanlık mevcudiyetini devam ettirmektedir.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer almaktadır. Kamu İdaresi tarafından söz konusu hususa ilişkin düzeltici işlem tesis edileceği ifade edilmesine rağmen, uygulamanın 2021 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, yapım işleri kapsamında yüklenicilere ödenen hakediş tutarlarının 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.