|
ÖZET: Yapım işleri, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, hizmet alımı olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3/g istisna maddesi, belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketlerin bu kanun kapsamında yer aldığını belirtmektedir. Ancak, aynı kanunun istisnalar bölümünde, belediye şirketlerinin belirli şartlar altında mal ve hizmet alımlarını gerçekleştirebileceği, fakat yapım işlerinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği vurgulanmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği, bakım ve onarım işlerinin hizmet alımı olarak ihale edilmesinin mümkün olmadığını açıkça ifade etmektedir.
Yapılan incelemelerde, bakım ve onarım hizmetleri olarak adlandırılan bazı işlerin aslında yeni yapıların inşasına yönelik olduğu belirlenmiştir. Bu durum, mevcut yapıların korunması ve onarılması amacıyla yapılan işlerin, yapım işi olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Şirketin, tespit edilen işlemlerin bakım-onarım niteliğinde olduğunu savunması, Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri ile çelişmektedir. İncelenen işlerin bir kısmının yeni imalat niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, yapım işlerinin hizmet alımı olarak ihale edilmesi, yasal çerçeveye aykırıdır ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli çalışmaların başlatıldığı bildirilmiştir. Bu bağlamda, belediye şirketlerinin yapım işlerini istisna kapsamında gerçekleştirmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
BULGU: Yapım İşi Niteliğinde Olan İşlerin Hizmet İşi Kapsamında Yaptırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3/g istisna maddesi kapsamında, hizmet alımı olarak yaptırılan işlerin yapım işi niteliğinde olduğu görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı ikinci maddesinde, belediyelerin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin, mezkur Kanun kapsamında olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı üçüncü maddesinin (g) bendinde, belediye şirketlerinin, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 2024 yılı için 95.508.971,00 Türk Lirasını aşmayan mal veya hizmet alımlarının, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç olmak üzere, mezkur Kanuna tabi olmadıkları belirtilmiştir.
Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Bakım onarım işleri” başlıklı 63’üncü maddesinin ikinci cümlesi; “Küçük onarımlar da dahil olmak üzere yapıma ilişkin onarımların ise hizmet alımı olarak ihale edilmesi mümkün değildir.” şeklindedir.
Yukarıdaki mevzuattan görüleceği üzere, Belediye şirketlerinin istisna kapsamında mal ve hizmet alımları yapabileceği, ancak yapım işlerini istisna kapsamında yapamayacağı anlaşılmaktadır. Bakım onarım işlerinin kapsamının tespitinde ise, kelime anlamı gereği, yeni bir yapı inşasının mümkün olmadığı düşünülmektedir. Kaldı ki, Kamu İhale Genel Tebliğinde de yapıma ilişkin onarım işlerinin hizmet alımı olarak ihale edilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
Örneklem usulü ile yapılan incelemelerde, bakım, onarım hizmet alımı olarak ihale edilen işlerde, mevcut yapıların bakım onarımı yerine yeni eserler inşa edildiği ve teknik şartnamelerde yer alan pek çok pozun, tadilat veya bakım, onarım değil yeni eser inşasına yönelik olduğu tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Şirkette yapılan incelemede, yapımlara ilişkin bakım onarım işleri kapsamında yaptırılan bazı işlerin farklı şekilde adlandırılmalarına rağmen esas itibariyle yapım işi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Örneklem usulü ile seçilen işlerin incelenmesi neticesinde, incelenen işlerin bir kısmının yapım işleri niteliğinde olduğu belirlenmiştir.
Şirket cevabında, tespit edilen işlemlerin bakım – onarım niteliğinde, mevcut yapıların korunması, onarılması ve işlerliğinin devam ettirmek amacıyla yapıldığı, bu nedenle yapım değil hizmet alımı olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmişse de yukarıda yer verilen Genel Tebliğ hükmü gereği, yapım işlerine ilişkin onarımların hizmet alımı olarak ihale edilmesi mümkün değildir. Kaldı ki, incelenen işlerin bir kısmı bakım onarım değil, yeni imalat niteliğindedir. Şirket ayrıca, bulguya konu hususun düzeltilmesi amacıyla çalışmalara başlandığını belirtmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerinin, hizmet alımı olarak ihale edilerek istisna kapsamında yapılmaması gerekmektedir.