|
ÖZET: Yapım İşi Sözleşmeleri kapsamında teknik personelin iş yerinde bulundurulmaması durumunda uygulanan cezaların, caydırıcılıktan uzak bir şekilde düşük belirlendiği tespit edilmiştir. İlgili sözleşmelerde, yüklenicilerin işin yürütülmesi sırasında gerekli teknik personeli bulundurma zorunluluğu açıkça belirtilmiştir. Ancak, bu yükümlülüğe uyulmaması halinde uygulanacak günlük cezaların, örneğin 1.500 TL gibi düşük tutarlarda olması, caydırıcılık açısından yetersiz kalmaktadır.
Örneğin, “Ayvalık İlçesi Sarımsaklı Sahili Peyzaj Düzenlemesi Yapım İşi”nde inşaat mühendisinin iş yerinde bulundurulmaması nedeniyle belirlenen ceza, günlük 1.500 TL olarak belirlenmiştir. Diğer projelerde de benzer şekilde, teknik personelin eksikliği durumunda uygulanan cezalar, cari asgari ücretin altında kalmaktadır. Bu durum, yüklenicilerin cezai yaptırımlara karşı kayıtsız kalmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak, iş yerinde bulundurulması zorunlu olan teknik personelin eksikliği durumunda uygulanacak cezaların, caydırıcılık sağlamak amacıyla daha yüksek tutarlarda belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Mevcut düzenlemeler ve uygulamalar, teknik personelin sürekliliğini sağlamakta yetersiz kalmaktadır. |
BULGU: Yapım İşi Sözleşmelerinde Teknik Personele İlişkin Cezai Şartların Düşük Tutarda Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarece düzenlenen yapım işi ihaleleri sonucunda imzalanan sözleşmelerde, işin devamı sırasında iş yerinde bulundurulması zorunlu olan teknik personeli iş yerinde bulundurmaması halinde uygulanacak cezaların caydırıcılıktan uzak bir şekilde düşük belirlendiği görülmüştür.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin “Teknik personel, makine, teçhizat ve ekipman bulundurulması” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında, yüklenicinin, işin devamı sırasında sayıları ve sahip olunması gereken unvanları belirtilen teknik personeli iş yerinde bulundurmak zorunda olduğu ifade edilmektedir.
Mezkur maddenin ikinci fıkrasında ise bahse konu teknik personeli idareye süresinde bildirmediği veya iş programına göre iş başında bulundurmadığı takdirde uygulanacak olan günlük ceza tutarı belirtilmekte ve hesaplanan cezanın müteakiben düzenlenecek ilk hakedişten kesileceği ifade edilmektedir.
Cezanın temel amacının caydırıcı nitelikte olması gerektiği göz önünde bulundurulduğunda, Belediye tarafından belirlenen cezaların oldukça düşük olduğu görülmüştür.
Örneğin;
2023/107470 ihale kayıt numaralı “Ayvalık İlçesi Sarımsaklı Sahili Peyzaj Düzenlemesi Yapım İşi” nde inşaat mühendisi veya teknikerinviş yerinde bulundurulmaması nedeniyle belirlenen ceza günlük olarak 1.500 TL’dir. Bu işin geçici kabulü yapılmış olup, işin yapım sürecinde sözleşmede belirtilen ceza hakedişlerinden kesilmesine rağmen yüklenici teknik personel çalıştırmamıştır.
2024/200477 ihale kayıt numaralı “Marmara Adası Ekinlik Mahallesi Peyzaj Düzenlemesi İşi” sözleşmesinde yapım işinin projesine göre yapılmasını sağlayacak teknik personel belirlenmemiştir.
2023/1317925 ihale kayıt numaralı “Balıkesir İli Muhtelif Yoşşarın Yapım Bakım Onarım ve Sanat Yapılşarı Yapım İşi”nde inşaat ve harita mühendisleri ile teknikerlerinin iş yerinde bulundurulmaması nedeniyle belirlenen ceza günlük olarak 500 TL’dir.
2024/594455 ihale kayıt numaralı “Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Bandırma Kültür Merkezi Binası İkmal İşi”nde mimar ve mühendislerin iş yerinde bulundurulmaması nedeniyle belirlenen ceza günlük olarak 1.000 TL’dir.
Örneklerden anlaşılacağı üzere teknik personelin iş yerinde bulundurulmaması nedeniyle, aylık tutarı cari asgari ücretten bile düşük olarak belirlenen cezalar caydırıcılıktan uzaktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre iş yerinde bulundurulması zorunlu olan teknik personeli iş yerinde bulundurmaması halinde belirlenen cezaların caydırıcı olabilecek bir tutarda belirlenmesi gerekmektedir.