Yapım İşi Sözleşmelerine Hüküm Konulmak Suretiyle İdarede Personel Çalıştırılması (Sayıştay)

BULGU: Yapım İşi Sözleşmelerine Hüküm Konulmak Suretiyle İdarede Personel Çalıştırılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Yapım işlerine ilişkin olarak imzalanan sözleşmelerin “Diğer Hususlar” bölümünde yapılan düzenlemelerle, Başkanlığın ihale konusu işle ilgisi olmayan personel ihtiyacının söz konusu ihaleler kapsamında karşılandığı görülmüştür.
T.C. Anayasası’nın 128’inci maddesinde, Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yerine getirileceği,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü maddesinde kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği ve 5’inci maddesinde bu Kanuna tabi kurumların, dördüncü maddede yazılı dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramayacağı düzenlenmiştir.
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Teşkilatı başlıklı 4’üncü maddesinde, Başkanlığın personel ihtiyacının İçişleri Bakanlığı kadrolarında görev yapan personelden karşılanacağı, Valinin, bu maddede belirtilen müdürlüklerde ve geçici birimlerde görev yapmak üzere uzman, sözleşmeli personel ve memurları kadro, yer ve unvanlarına bakılmaksızın Başkanlıkta görevlendirmeye yetkili olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; idarenin, tip sözleşmede düzenlenmeyen ve fakat işin özelliğine göre düzenlenmesine ihtiyaç duyulan hususların, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebileceği ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceğini ve bu amacı sağlamaya yönelik hükümlerin herhangi bir şekilde sözleşmede yer alamayacağını açıkça ifade etmektedir.
Yapılan incelemede, yapım işine ait sözleşmelerin “Diğer Hususlar” başlıklı bölümüne farklı hükümler eklemek suretiyle, işin geçici kabul onay tarihi veya kesin kabul onay tarihine kadar çalıştırılmak üzere teknik personel ihtiyacının bu sözleşmeler üzerinden giderilmeye çalışıldığı tespit edilmiştir.
Bu kapsamda 16 farklı yapım işinin sözleşmelerine hüküm konulmak suretiyle 33 personelin kurumda farklı birimler ve görevlerde (Büro görevlisi, harita teknikeri, inşaat mühendisi, peyzaj mimarı, çay ocağı personeli, bilgisayar programcısı, temizlik personeli, inşaat teknikeri, şoför, mimar, elektrik elektronik mühendisi, makine mühendisi, ziraat mühendisi, arşiv görevlisi, sekreter) çalıştırıldığı görülmektedir.
Diğer taraftan bu şekilde personel çalıştırılması uygulamasının İdareyi hukuksal açıdan sıkıntıya yol açacak sonuçlar doğurması da mümkündür. Zira her ne kadar sözleşme kapsamında çalıştırılsa da yapılan iş ve işlemlerin kurum amirlerinin direktif ve yönlendirmeleri doğrultusunda yerine getirileceği açıktır.
Kamu idaresi cevabında, iş yükünün önemli bir kısmının yapım işleri ihaleleri ve sözleşmelerinden kaynaklandığı, faaliyetlerin verimli ve etkin bir şekilde sürdürülebilmesi için dönemsel olarak meydana gelen personel ihtiyacının ivedi olarak karşılanması amacıyla yapım işi sözleşmelerinin diğer hususlar maddesinde düzenleme yapılarak, söz konusu sözleşmeye dayalı iş nedeniyle dönemsel olarak ortaya çıkan personel ihtiyacının karşılanması yoluna gidildiği, ancak bundan sonraki süreçte yapılan tespit doğrultusunda işlem tesis edileceği ve mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin personel ihtiyacının nasıl temin edileceği ilgili mevzuatında düzenlenmiş olup yapım işi sözleşmelerinin bu düzenlemeleri ikame edecek veya etkisiz hale getirecek şekilde kullanılmasının hukuken mümkün olmadığı düşünülmektedir.