BULGU: Yapım İşi Uygulamalarında İş Süreçlerinin Belgelendirilmesine Yönelik Bazı Eksiklikler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
İdare tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde, ilgili mevzuatında belirtilen bazı yükümlülüklerin yerine getirilmediği görülmüştür.
Şantiye Defterinin Tutulmaması
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 28’inci maddesinin birinci fıkrasında; yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günlük olarak kayıt altına almak amacıyla, şantiye günlük defterinin, röleve ve ataşman defterlerinin yüklenici ile birlikte yapı denetim görevlisi tarafından tutulacağı; yüklenici tarafından bu defterlerin ve ilgili belgelerin imzalanmak zorunda olduğu belirtilmiştir.
Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde; hava durumundan başlayarak işin ilerleyişinin, gelişmesinin, çıkan engellerin, şantiyeye göre ihzarat bedeli ödenecek gereçler ile fiyat farkına tabi gereçlerin çeşit ve miktarlarının fatura, tarih ve sayısı ile sözleşmesi gereğince müteahhidin iş başında bulundurması şart koşulan teknik elemanların o gün iş başında bulunup bulunmadığının, müteahhitle yapılan önemli görüşme ve sonuçlarının, işte kullanılan işçi, makine ve teçhizatın miktarının, üst kademeden gelenlerin ziyaretlerinin ve konuşularak karar verilen hususların günlük olarak şantiye defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Buna göre, İdare ve yükleniciler arasındaki anlaşmazlıklarda kanıt teşkil etmek, ayrıca hakedişlere girecek imalat miktarı ve cinslerinde esas alınmak üzere, işin yürütülmesi sırasındaki bütün süreçler şantiye defteri ile kayıt altına alınacaktır.
Yapılan incelemede, İdarece yürütülen yapım işlerinde şantiye defterinin tutulmadığı görülmüştür.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden; İdare tarafından bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve takip eden süreçte yapım işlerinde şantiye defterinin tutulması hususunda gereken dikkat ve özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; yapım işlerinin yürütülmesi sırasındaki bütün süreçlerin mevzuatın öngördüğü biçimde şantiye defteri ile kayıt altına alınması gerekmektedir.
Yapım İşlerinde Kullanılan Malzemelerin Mühürlü Örneklerinin Saklanmaması
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 15’inci maddesinin birinci fıkrasına göre; yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.
Aynı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisinin istediği şekilde deneyler yapabileceği ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderlerinin sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanacağı, yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örneklerinin mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, yapım işlerinde kullanılan malzemelerin mühürlü örneklerinin saklanmadığı görülmüştür.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden; İdare tarafından bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve yapım işlerinde kullanılan malzeme örneklerinin mühürlenerek saklanması konusunda gereken dikkat ve özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; mevzuat hükümleri uyarınca, yapım işlerinde kullanılan malzemelerden mümkün olanların örneklerinin alınarak mühürlenmesi ve işin geçici kabulüne kadar muhafaza edilmesi gerekmektedir.
Yapım İşinin Durumunu ve İlerleyişini Göstermek Amacıyla Çekilen Fotoğrafların Etkin Bir Denetime İmkân Sağlayacak Sayıda ve Ayrıntıda Olmaması
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin;
– 14’üncü maddesinde; sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işlerinin, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilip gerçekleştirileceği,
– 15’inci maddesinde; fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldığı anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisinin yetkili olduğu,
– 27’inci maddesinde; işin durumunu, ilerlemesini göstermek ve tespit etmek üzere, yapı denetim görevlisinin iş süresince gerekli göreceği zamanlarda çekilecek, işin değişik aşamalarını gösterir üçer kopya fotoğrafların, filmleri ile birlikte giderlerinin yükleniciye ait olduğu,
düzenlenmiştir.
Buna göre; işin ilerleyişinin sağlıklı bir şekilde takip edilebilmesi için imalat sürecinin her aşaması detaylı ve teknik açıdan açıklayıcı şekilde fotoğraflanmalıdır.
Yapılan incelemede; yapım işlerine ilişkin imalat sürecinin devamı sırasında çekilen fotoğrafların, etkin bir denetime imkân verecek ölçüde detaylı ve açıklayıcı olmadığı görülmüştür. Bu durum, imalat aşamalarının denetlenmesini zorlaştırmakta, özellikle tamamlandıktan sonra görülmesi mümkün olmayan kısımların projeye uygunluk açısından değerlendirilmesini güçleştirmektedir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden; İdare tarafından bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş, takip eden süreçte imalat sürecinin ayrıntılı ve açıklayıcı şekilde fotoğraflanmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; İdare tarafından gerçekleştirilen tüm yapım işlerine ilişkin imalat süreçlerinin her aşamasının detaylı ve teknik açıdan açıklayıcı şekilde fotoğraflanarak belgelendirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.