|
ÖZET: Yapım işlerinde geçici kabul süreçlerinde, kabul komisyonu tarafından tespit edilen eksikliklerin fiyatlandırılmaması ve bu eksikliklerin sözleşme bedeline oranının belirtilmemesi, önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. İlgili mevzuata göre, geçici kabulün yapılabilmesi için kusurlu ve eksik işlerin toplam bedelinin sözleşme bedelinin yüzde beşini aşmaması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu oranı geçmeyen eksikliklerin belirlenmediği ve dolayısıyla geçici kabul komisyonunun oluşturulmadan iş yerine gönderildiği görülmüştür.
Geçici kabul tutanağında, işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu belirtilse de, elektrik, mekanik ve inşaat imalatlarına dair önemli eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Özellikle bilişim teknolojisi sistem odasıyla ilgili eksiklikler ve doğalgaz hatlarının açılmaması gibi durumlar, işin kullanılmasına engel olabilecek nitelikte değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, eksikliklerin sözleşme bedelinin yüzde beşini geçmemesi, işin teslimi ve kullanılmasına engel olmayacağı anlamına gelmemektedir. Sonuç olarak, yapım işlerine ilişkin geçici kabul işlemlerinin, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen hükümlere uygun olarak gerçekleştirilmesi ve eksikliklerin fiyatlandırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, hem idarenin hem de yüklenicinin haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşinde Geçici Kabul Eksikliklerinin Fiyatlandırılmaması ve Sözleşme Bedeline Oranla Ulaştığı Yüzde Düzeyinin Gösterilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin ihale ettiği yapım işinde, kabul komisyonu tarafından düzenlenen geçici kabul tutanağında kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit edildiği ancak bu eksikliklerin sözleşme bedelinin yüzde beşini geçip geçmediğini gösteren bir fiyatlandırma yapılmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kabul komisyonunun oluşturulması ve işyerine gönderilebilmesi, yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının işin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına bağlıdır. Bu oranı geçmeyen kusur ve eksiklikler, aynı zamanda işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olmalıdır.” hükmü ile aynı maddenin 5’inci fıkrasının (b) bendinde; “Kabul komisyonu, kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse; geçici kabul tutanağını tanzim ederek gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste düzenler ve bunların giderilmesi için gerekli olan süreyi tutanakta belirtir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, yüklenicinin idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunmasını müteakip, geçici kabul komisyonunun oluşturulması ve işyerine gönderilebilmesi, yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının, işin sözleme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına bağlıdır. Bu oranı geçmeyen kusur ve eksikliklerin, aynı zamanda işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olması gerekmektedir.
Bu nedenle İdare tarafından, gerekli olan yüzde beşlik eksik ve kusurlu işler tespit edilirken, teklif birim fiyatlı işlerde eksik ve kusurlu işlerin bedellerinin birim fiyatlar üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Yapılan incelemede; İdare tarafından eksik ve kusurlu işlerin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olup olmadığının tespitini yapılmaksızın, ödenen hakedişlerin sözleşme bedelinin %95’ini aştığından hareketle geçici kabul komisyonunu oluşturup iş yerine gönderildiği görülmüştür.
Ayrıca geçici kabul komisyonu tarafından hazırlanan geçici kabul tutanağında;
Yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve geçici kabule engel olabilecek kusur ve arızaların bulunmadığı görülmüştür.
Ancak; EK1’deki (3 syf) listelerde belirlenen; 43 maddelik elektrik imalarına ait eksik ve kusurlu işler listesinin, 26 maddelik mekanik imalatlarına ait eksik ve kusurlu imalat listesinin ve 20 maddelik inşaat imalatlarına ait eksik ve kusurlu işler listesinin tamamlanması veya tamir edilmesi gereken işler için yükleniciye 29/08/2024 tarihine kadar süre verilmesine karar verilmiş olup, verilen sürenin sonunda işin tamamlanmaması halinde, sözleşmede belirtilen günlük gecikme cezasının %10’u oranında gecikme cezası uygulanacaktır.” denilerek eksiklikler tespit edilmiş ve kabule engel olmadığı değerlendirilerek geçici kabul yapılmıştır.
Söz konusu eksikliklere ilişkin İdare personeline tutar tespiti yaptırılmış olup bahsi geçen tutarların sözleşme bedelinin %5’ine ulaşmadığı görülmüştür. Ancak geçici kabul tutanağına ekli eksikliklerin belirtildiği listede; özellikle Bilişim Teknolojisi (IT) Sistem odasına ilişkin önemli eksiklikler olduğu, doğalgaz hatlarının henüz açılmadığı için kombi, duvar tipi kazan dairelerinin denemesinin yapılamadığı anlaşılmıştır. Her ne kadar eksikliklere ilişkin tutar sözleşme bedelinin %5’ini geçmese de kusur ve eksikliklerin, aynı zamanda işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olması gerekmektedir. Söz konusu eksikliklerden bazılarının işin kullanılmasına ve işletilmesine engel olabileceği değerlendirilmektedir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; Yapım İşleri Genel Şartnamesi 41’inci maddesinde yer alan hükümden hareketle anahtar teslimi götürü bedel kısmına ait Geçici Kabul Eksikliklerinin fiyatlandırılması gerektiğinden bahsedilmediği, teklif birim fiyatlı işlerde ise eksik ve kusurlu işlerin bedellerinin birim fiyatlar üzerinden hesaplanması gerektiği ve bahse konu yapım işinde de teklif birim fiyatlı işlerde eksik imalat olmadığı için fiyatlandırma yapılmadığı ifade edilmiştir. Ancak bulgumuzda da belirttiğimiz üzere hakedişlerin %95’inden fazlası ödendiğinden hareketle geçici kabul yapılmış olup anahtar teslim işler için pursantaj cetvelinde öngörülen eksik imalatlar üzerinden hesap yapılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, yapım işlerine ilişkin geçici kabul işlemlerinin, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde öngörülen hükümlere uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir.