|
ÖZET: Yapım işlerinde, 2023/1312009 ihale kayıt numaralı “İki Tabaka Astarlı Bitümlü Sathi Kaplama Yapım İşi” kapsamında, yüklenici tarafından all risk sigortasının yaptırılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na aykırıdır. Sözleşmenin ilgili maddeleri, yüklenicinin iş yerindeki tüm varlıkları doğal afetler ve diğer risklere karşı sigortalamasını zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla, all risk sigortası olmadan yükleniciye hakediş ödemesi yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır.
Ayrıca, işin yürütümünde Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne uygun hareket edilmediği de belirlenmiştir. Geçici kabul komisyonunun, işin muayenesini zamanında gerçekleştirmemesi ve gerekli belgelerin eksikliği, sürecin aksamasına yol açmıştır. Yapı denetim görevlisinin kimliğinin belirsizliği ve komisyon üyelerinin yeterli teknik bilgiye sahip olmaması, kabul sürecinin sağlıklı işlemesini engellemiştir. Sonuç olarak, bu bulgular, yapım işlerinin sözleşme ve ihale dokümanlarına uygun bir şekilde yürütülmesi için gerekli önlemlerin alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Kamu idaresinin, belirtilen eksiklikleri gidermek için çalışmalar başlatacağı ifade edilmiştir. |
BULGU: Yapım İşinde Hatalı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2023/1312009 ihale kayıt numaralı “İki Tabaka Astarlı Bitümlü Sathi Kaplama Yapım İşi”nde yüklenici tarafından all risk sigortasının yaptırılmadığı, işin yürütümünde Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne aykırı hususların bulunduğu görülmüştür
A-All Risk Sigortasının Bulunmaması
Derecik Belediyesinde Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2023/1312009 ihale kayıt numaralı “İki Tabaka Astarlı Bitümlü Sathi Kaplama Yapım İşi”nde all risk sigortasının olmadığı görülmüştür.
Yapım işlerine ait sözleşmelerin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 17.1 inci maddesinde, “Yüklenici; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler çerçevesinde ‘all risk’ sigorta yaptırmak zorundadır.”,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında da “Yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43’üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.” düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre yapım işlerinde işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek risklere karşı all risk sigortasının yapılması zorunludur.
Yapılan incelemede söz konusu yapım işinde all risk sigortasının yaptırılmadığı tespit edilmiştir.
Yüklenicinin yapım işinin yerine getirilmesinde genel bir koruma sorumluluğunun olduğu; bu sorumluluğun gereği olarak da meydana gelebilecek her türlü kaza ve zararın vukuunu bertaraf etmek ve yüklenicinin iş yerinde gerekli bütün tedbirleri almak zorunda olduğu için belediye tarafından all risk sigortası olmadan yükleniciye hakediş ödemesi yapılmaması gerekmektedir.
B-İşin Yürütümünde Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne Aykırı Hususların Bulunması
Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2023/1312009 ihale kayıt numaralı “İki Tabaka Astarlı Bitümlü Sathi Kaplama Yapım İşi”nde işin yürütümünde Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne aykırı hususların bulunduğu görülmüştür
Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“ (1) Geçici kabul komisyonu, kurulmasından itibaren en geç on gün içinde işyerine giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41 inci maddesine göre inceler, muayene eder ve gerekli gördüğü kısımların işletme ve çalışma deneylerini yapar. Geçici kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin geçici kabulünü yapar.
(2) Kesin kabul komisyonu, kurulmasından itibaren en geç on gün içinde işyerine giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41 ve 44’üncü maddelerine göre inceler, muayene eder ve gerekli gördüğü kısımların işletme ve çalışma deneylerini yapar. Kesin kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin kesin kabulünü yapar.
“Muayene ve kabul komisyonlarının kararları” başlıklı 5’inci maddesinde;
“(1) Muayene ve kabul komisyonları eksiksiz olarak görev yapar ve kararlarını çoğunlukla alır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Çoğunluk kararına karşı olanlar, karşı olma nedenlerini kararın altına yazarak imzalamak zorundadır.”
“Geçici kabul başvurusu” başlıklı 6’ıncı maddesinde;
“(1) Taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur.
(2) Zorunlu bir neden olmadığı taktirde, başvuru tarihinden itibaren en geç on gün içinde iş, yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeye tabi tutulur. İnceleme sonucu işin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığının ve kabul işleminin yapılmasında Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre bir engel bulunmadığının anlaşılması durumunda, yapı denetim görevlisi (Ek-1)’de yer alan “Geçici Kabul Teklif Belgesi”ni düzenler ve yetkili makama gönderir. Yetkili makam, en geç on gün içinde Geçici Kabul Komisyonunu oluşturur.”
“Geçici kabul tutanağının düzenlenmesi” başlıklı 7’inci maddesinde ise
“(1) Geçici kabul komisyonu işyerine giderek yüklenici tarafından yapılan işleri aşağıda belirtilen esaslara göre muayene eder ve inceler:
Komisyon, yapmış olduğu inceleme ve muayene sonucunda işi geçici kabule hazır bulduğu taktirde, işin genel durumuna ilişkin görüşleri ile uygun göreceği diğer kayıt ve şartları belirten (Ek-2) ‘de yer alan “Geçici Kabul Tutanağı”nı düzenler. Bu tutanak komisyon üyeleri ve yüklenici tarafından imzalanır. Kabulün imzalandığı tarih geçici kabul tarihi olarak kabul edilir.
Komisyon, kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve noksanlıklar tespit ederse;
Bu eksiklikleri bir tutanakta belirtir ve görülen kusur ve noksanlıkların giderilerek tamamlanması için işin özelliğine göre yeterli süreyi belirler. Bu hususa ilişkin tanzim edilen tutanaktan birer nüsha yapı denetim görevlisine ve yükleniciye verilir,
Tespit edilen noksan ve kusurlar tamamlandığında, yapı denetim görevlisi ile yüklenici tarafından durum, bir tutanağa bağlanarak yetkili makama gönderilir,
Söz konusu noksan ve kusurlar komisyonca belirlenen süre içinde tamamlanmadığı takdirde, yapı denetim görevlisi tarafından Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41 inci maddesi hükümleri uygulanır.
Komisyon, yapmış olduğu inceleme ve muayene sonucunda işi geçici kabule hazır bulmadığı taktirde, durumu bir tutanakla tespit eder ve idareye bildirir. Bu durumda geçici kabul yapılmamış sayılır.”
Denilmektedir.
Yapılan incelemede, Derecik Belediyesinde Fen İşleri Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen 2023/1312009 ihale kayıt numaralı “İki Tabaka Astarlı Bitümlü Sathi Kaplama Yapım İşi”nde sözleşme tarihinin 12.12.2023 olduğu, yüklenicinin 28.12.2023 tarihinde idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunduğu, yapı denetim görevlisinin ön inceleme yaparak kabul işleminin yapılmasında engel bulunmaması durumunda düzenlemesi gereken Geçici Kabul Teklif Belgesi’nin düzenlenerek ihale dosyasına konulmadığı, yapı denetim görevlisinin görevlendirilmesiyle ilgili belgenin ihale dosyasında bulunmadığı, bu nedenle yapı denetim görevlisinin kim/kimler olduğunun belli olmadığı, oluşturulacak geçici ve kesin kabul komisyonu üyelerinin tamamının teknik personel olması gerekmesine rağmen 3 kişiden sadece 1 kişinin teknik personel olduğu, söz konusu komisyonda başkanın belirlenmediği, tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmaya başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerinde taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri doğrultusunda hareket edilmesi gerekmektedir.