|
ÖZET: Yapım işinin sözleşmeye aykırı bir şekilde tasfiye edilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Kuzeybatı Çevre Yolu Mevcut Hatları Deplase İmalatları ve Balıkesir İli Karesi İlçesi 18-02 İmar Düzenleme Bölgesi Yol Yapım İşi, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine uygun olarak feshedilmemiştir. İhaleye ilişkin sözleşmenin feshine dair düzenlemeler, 4735 sayılı Kanun’da ve YİGŞ’de açıkça belirtilmiştir. Yüklenicinin sözleşmeyi feshetmesi veya idarenin fesih hakkı, belirli şartlara bağlıdır.
Söz konusu yapım işinin fiziki gerçekleşme oranı %15,12 iken, yüklenici hakedişlerin geç ödenmesi nedeniyle sözleşmenin feshini talep etmiştir. İdare ise, nakit ve ödenek sıkıntısını gerekçe göstererek bu talebi kabul etmiş ve teminatların iadesi ile işin feshine karar vermiştir. Ancak, bu fesih yöntemi, YİGŞ ve 4735 sayılı Kanun hükümlerine aykırılık taşımaktadır. Dolayısıyla, bir yapım işinin feshi için belirtilen düzenlemelere uygun hareket edilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. |
BULGU: Yapım İşinin Sözleşmeye Uygun Olmayan Bir Şekilde Tasfiye Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından ihalesi yapılarak sözleşmesi imzalanan ve inşasına başlanılan Kuzeybatı Çevre Yolu Mevcut Hatları Deplase İmalatları ve Balıkesir İli Karesi İlçesi 18-02 İmar Düzenleme Bölgesi Yol Yapım İşinin (2023/1019564 İKN) 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)’nin ilgili maddelerinde belirtilen hükümlere uyulmaksızın feshedildiği görülmüştür.
Yapım işi ihalelerinde, Sözleşme’nin feshine ilişkin düzenleme 4735 sayılı Kanun’da yapılmıştır. YİGŞ’de bahse konu Kanun hükümlerine benzer hükümler bulunmaktadır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Yüklenicinin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 19’uncu maddesinde;
“Sözleşme yapıldıktan sonra mücbir sebep halleri dışında yüklenicinin mali acz içinde bulunması nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak bildirmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.”
“İdarenin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 20’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.”
“Sözleşmeden önceki yasak fiil veya davranışlar nedeniyle fesih” başlıklı 21’inci maddesinde;
“Yüklenicinin, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa göre yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sözleşme yapıldıktan sonra tespit edilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.
Ancak, taahhüdün en az % 80’inin tamamlanmış olması ve taahhüdün tamamlattırılmasında kamu yararı bulunması kaydıyla;
İvediliği nedeniyle taahhüdün kalan kısmının yeniden ihale edilmesi için yeterli sürenin bulunmaması,
Taahhüdün başka bir yükleniciye yaptırılmasının mümkün olmaması,
Yüklenicinin yasak fiil veya davranışının taahhüdünü tamamlamasını engelleyecek nitelikte olmaması,
Hallerinde, idare sözleşmeyi feshetmeksizin yükleniciden taahhüdünü tamamlamasını isteyebilir ve bu takdirde yüklenici taahhüdünü tamamlamak zorundadır. Ancak bu durumda, yüklenici hakkında 26 ncı madde hükmüne göre işlem yapılır ve yükleniciden kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı kadar ceza tahsil edilir. Bu ceza hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de tahsil edilebilir.”
Düzenlemeleri bulunmaktadır. Dolayısıyla bir yapım işinin feshine karar verilebilmesi için bu düzenlemelerden birinin temel alınması gerekmektedir. Farklı bir sözleşmenin feshi gerekçesine gerek 4735 sayılı Kanun’da gerekse YİGŞ’de yer verilmemiştir.
Ancak Kuzeybatı Çevre Yolu Mevcut Hatları Deplase İmalatları ve Balıkesir İli Karesi İlçesi 18-02 İmar Düzenleme Bölgesi Yol Yapım İşi fiziki olarak %15,12 gerçekleşme oranındayken, yüklenici hakedişlerin geç ödenmesini nedeniyle işin feshini talep etmiş, İdare ise içinde bulunulan nakit ve ödenek sıkıntısını gerekçe göstererek yüklenicinin talebini kabul ederek teminatların iade edilmesi suretiyle işin feshine karar vermiştir.
Sonuç olarak, bu şekilde gerçekleşen fesih yönteminin sözleşme eki YİGŞ ve 4735 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir.